دعوای ایجاد اختلاف ما بین اقشار جامعه به وسیله مطبوعات — به زبانِ ساده
این جرم زمانی تحقق می‌یابد که نشریات یا مطبوعات با انتشار مطالب، مقالات یا تصاویر، موجبات اختلاف و تفرقه میان اقشار مختلف جامعه، اقوام، طوایف یا گروه‌های اجتماعی را فراهم کنند. هدف از جرم‌انگاری این فعل، حفظ وحدت ملی، نظم عمومی و جلوگیری از تنش‌های اجتماعی است. این شکایت زمانی طرح می‌شود که محتوای منتشرشده در یک رسانه مکتوب یا آنلاینِ دارای مجوز، بذر کینه و تفرقه بپاشد.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
شاکی خصوصی (یا مدعی‌العموم / دادستان به عنوان ضابط) علیه مدیرمسئول نشریه و پدیدآورنده اثر (نویسنده).
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
کیفری؛ غیرقابلِ گذشت (در صورت جنبه عمومی شدید) یا قابل گذشت بسته به میزان نشر اکاذیب و تشویش اذهان عمومی؛ ترافعی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه کیفری صلاحیت‌دار (دادگاه صلح یا دادگاه کیفری یک استان با حضور هیئت‌منصفه حسب مورد و قوانین مطبوعات) محل وقوع انتشار یا اقامتگاه متهم.
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
نسخه اصلی یا تصویر برابر با اصل نشریه حاوی مطلب مجرمانه، لینک دسترسی (در صورت انتشار آنلاین)، شناسنامه و کارت ملی شاکی، پرینت صفحات مربوطه.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
مشمول مرور زمان تعقیب جرایم تعزیری (ماده ۱۰۵ قانون مجازات اسلامی)؛ مهلت اعتراض و تجدیدنظرخواهی ۲۰ روز پس از ابلاغ رأی دادگاه.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
مطابق تعرفه دعاوی کیفری و هزینه‌های نشر اکاذیب و ثبت شکایت در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. ثبت شکایت در دفتر خدمات الکترونیک قضایی
- ۲. ارجاع پرونده به دادسرا یا دادگاه صلح
- ۳. احضار مدیرمسئول نشریه برای دفاع و اخذ توجیه
- ۴. بررسی کارشناسی محتوا در هیئت نظارت بر مطبوعات یا کارشناس مربوطه
- ۵. صدور کیفرخواست یا قرار نهایی
- ۶. رسیدگی در دادگاه صلح/کیفری
- ۷. صدور حکم و امکان تجدیدنظرخواهی
- ۸. اجرای حکم.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
این جرم از جرایمِ علیه امنیتِ روانیِ جامعه است. شاکیِ خصوصی در این موارد معمولاً نهادهای حاکمیتی یا مدعی‌العموم هستند. اثباتِ «ایجاد اختلاف» نیازمندِ احرازِ رابطهٔ علیت بینِ محتوا و تنش‌های اجتماعی است.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: تعریفِ اقشار جامعه / دیدگاه ۱: هرگونه نقدِ عملکردِ یک صنف یا گروهِ سیاسی، ایجاد اختلاف است / دیدگاه ۲: تنها تحریکِ مستقیمِ خشونت یا کینه‌توزیِ قومی/مذهبی مصداقِ این جرم است.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
تشخیصِ اینکه آیا محتوا «نقدِ سازنده» بوده یا «تخریب»، میزانِ التهابِ جامعه در زمانِ انتشار، احرازِ قصدِ مجرمانه برای برهم زدنِ وحدت.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
تقاضای تعقیب و مجازات کیفری خوانده (مدیرمسئول نشریه...) به اتهام ایجاد اختلاف ما بین اقشار جامعه به وسیله مطبوعات موضوع ماده... قانون مطبوعات.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا مسئولیت کیفری متوجه خبرنگار است یا مدیرمسئول؟
طبق قانون مطبوعات، مسئول اصلی انتشار مطالب مدیرمسئول است، مگر اینکه مشارکت یا معاونت دیگران ثابت شود.
آیا این جرم قابل گذشت است؟
بستگی به عنوان دقیق مجرمانه و جنبه عمومی آن دارد، اما جرایم علیه امنیت و وحدت ملی معمولاً جنبه عمومی غیرقابل گذشت دارند.
مرجع اولیه ثبت شکایت کجاست؟
دفاتر خدمات الکترونیک قضایی.
آیا برای جرایم مطبوعاتی حضور هیئت منصفه الزامی است؟
در دادگاههای مطبوعات با رسیدگی علنی، حضور هیئت منصفه الزامی است (حسب نوع دادگاه صلح یا کیفری یک).
راهنمای کامل: راهنمای جامع اخذ مجوز و فعالیت در حوزه مطبوعات و نشریات در ایران ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای ایجاد اختلاف ما بین اقشار جامعه به وسیله مطبوعات ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.