دعوای استفاده ابزاری از افراد (اعم از زن و مرد) در تصاویر و محتوی به وسیله مطبوعات — به زبانِ ساده
این جرم زمانی رخ می‌دهد که مطبوعات یا رسانه‌های مکتوب و برخط، از تصاویر یا محتوای مرتبط با افراد (اعم از زن و مرد) به صورت ابزاری، جنسیتی، تحقیرآمیز یا صرفاً برای جذب مخاطب و سودجویی تجاری استفاده کنند. این اقدام کرامت انسانی افراد را خدشه‌دار کرده و خلاف اخلاق حسنه و قوانین رسانه‌ای است. شاکی با طرح شکایت کیفری خواستار برخورد قانونی با مسئولان نشر می‌شود.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
شخص آسیب‌دیده یا ذی‌نفع (شاکی) علیه مدیرمسئول نشریه و پدیدآورنده تصویر/محتوا.
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
کیفری؛ قابل گذشت / غیرقابل گذشت (بسته به جنبه عمومی یا خصوصی حیثیت افراد)؛ ترافعی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه صلح یا دادگاه کیفری صلاحیت‌دار محل انتشار یا اقامتگاه متهم.
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
نسخه چاپ‌شده یا فایل دیجیتال نشریه حاوی تصویر و محتوای ابزاری، مدارک شناسایی شاکی.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
مشمول مرور زمان جرایم تعزیری؛ مهلت تجدیدنظرخواهی ۲۰ روز از تاریخ ابلاغ رأی.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
مطابق تعرفه ثبت شکایات کیفری در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. مراجعه به دفاتر خدمات الکترونیک قضایی و ثبت شکواییه
- ۲. ارجاع به مرجع قضایی صالح
- ۳. احضار مدیرمسئول نشریه
- ۴. تحقیق و بررسی محتوا و تصاویر منتشرشده
- ۵. صدور تصمیم مقتضی (کیفرخواست یا منع تعقیب)
- ۶. رسیدگی در دادگاه صلح
- ۷. صدور رای و اجرای آن.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
این موضوع در قانون مطبوعات و همچنین آیین‌نامه‌های اجراییِ وزارت ارشاد صراحتاً منع شده است. تمرکزِ اصلی بر «کرامتِ انسانی» است. استفاده ابزاری یعنی تقلیلِ انسان به کالا برای فروشِ بیشتر.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: مصداقِ استفاده ابزاری / دیدگاه ۱: هرگونه استفاده از تصویرِ زن در تبلیغاتِ تجاری، ابزاری است / دیدگاه ۲: استفاده از تصویرِ زن در صورتی که با شأنِ انسانی و پوششِ متعارف باشد و صرفاً برای معرفیِ محصول باشد، بلامانع است.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
تشخیصِ «ابزاری بودن» در مقابلِ «معرفیِ محصول»، میزانِ رعایتِ موازینِ شرعی در تصاویر، برداشتِ قاضی از شأنِ انسانی در تبلیغات.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
تقاضای تعقیب و مجازات کیفری خوانده به اتهام استفاده ابزاری از افراد در تصاویر و محتوای مطبوعاتی.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
منظور از استفاده ابزاری چیست؟
بهرهگیری از تصویر یا ویژگیهای جسمی و شخصیتی افراد به عنوان کالا یا ابزار تبلیغاتیِ نامتعارف و تحقیرآمیز.
چه کسی باید شکایت کند؟
فردی که تصویر یا حیثیت او ابزار قرار گرفته است یا مدعیالعموم.
آیا میتوان مطالبه خسارت معنوی کرد؟
بله، ضمن شکایت کیفری میتوان دادخواست مطالبه خسارت نیز داد.
آیا این جرایم مشمول مرور زمان می‌شوند؟
بله، طبق قواعد عمومی جرایم تعزیری.
راهنمای کامل: راهنمای جامع اخذ مجوز و فعالیت در حوزه مطبوعات و نشریات در ایران ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای استفاده ابزاری از افراد (اعم از زن و مرد) در تصاویر و محتوی به وسیله مطبوعات ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.