دعوای اهانت به رهبر جمهوری اسلامی ایران یا مراجع مسلم تقلید اهانت به وسیله نشریات — به زبانِ ساده
این جرم زمانی محقق میشود که فردی از طریق نشریات یا مطبوعات، به مقام رهبری یا مراجع عظام تقلید توهین نماید. این اقدام به دلیل جایگاه خاص این اشخاص در نظام حقوقی و سیاسی ایران، دارای وصف مجرمانه خاص است. این دعوا در دسته جرایم مطبوعاتی قرار می‌گیرد و رسیدگی به آن نیازمند تشریفات خاص قانون مطبوعات است. شاکی و متهم: شاکی معمولاً دادستان (به عنوان مدعی‌العموم) یا اشخاص حقیقی/حقوقی ذی‌نفع؛ متهم مدیرمسئول نشریه و نویسنده مطلب است.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
- شاکی (دادستان یا اشخاص حقیقی/حقوقی) علیه متهم (مدیر مسئول نشریه/نویسنده)
- نمونهٔ شکایت: توهین به مقام رهبری یا مراجع عظام تقلید از طریق نشریات
- نمونهٔ شرحِ شکایت: ریاست محترم دادسرای فرهنگ و رسانه؛ بدین‌وسیله به استحضار می‌رساند متهم [نام متهم] در مقام مدیر مسئول نشریه [نام نشریه] در شماره مورخ [تاریخ]، اقدام به درج مطلبی نموده است که محتوای آن صراحتاً توهین به [مقام رهبری/مرجع تقلید] می‌باشد. این اقدام علاوه بر جریحه‌دار کردن احساسات مذهبی و ملی، مصداق بارز ماده ۵۱۴ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) است. لذا تقاضای تعقیب کیفری و صدور حکم مقتضی را دارم.
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
کیفری؛ غیرقابل گذشت (به دلیل جنبه عمومی و سیاسی جرم).
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه کیفری یک استان (با حضور هیئت منصفه)؛ محل وقوع جرم (محل انتشار یا توزیع نشریه).
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
نسخه نشریه حاوی مطلب توهین‌آمیز، پرینت سایت یا خبرگزاری (در صورت الکترونیکی بودن)، گزارش ضابطین قضایی، شکایت‌نامه.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
مرور زمان تعقیب مطابق قانون مجازات اسلامی؛ مهلت تجدیدنظرخواهی ۲۰ روز از تاریخ ابلاغ رأی.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
هزینه دادرسی در جرایم کیفری (هزینه ثبت شکایت و اوراق قضایی)؛ در صورت محکومیت، هزینه‌های دادرسی بر عهده محکوم‌علیه است.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. ثبت شکایت در دادسرا یا اعلام جرم توسط دادستان
- ۲. ارجاع به شعبه بازپرسی ویژه جرایم مطبوعاتی
- ۳. احضار مدیرمسئول و نویسنده
- ۴. صدور کیفرخواست
- ۵. ارسال پرونده به دادگاه کیفری یک
- ۶. برگزاری جلسه دادگاه با حضور هیئت منصفه
- ۷. صدور رأی.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
تشخیص اهانت به رهبری یا مراجع، ارتباط مستقیم با قصد غیریت و عرف زمان و مکان دارد و نظرات نظری اداره حقوقی قوه قضاییه در تفکیک نقد از اهانت بسیار راهگشا است.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: انتشار مطالب دیگران یا نقل قول / دیدگاه ۱: نقل قول مستقیم نیز جرم مستقل است / دیدگاه ۲: نقل قول اگر صرفاً بازنشر بدون سوءنیت باشد، مشمول معاونت یا جرم مستقل نمی‌شود.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
احراز سوءنیت عام و خاص (قصد مجرمانه)، تفسیر عرفی از عبارات به کار رفته به عنوان اهانت، تاثیر فضای رسانه‌ای بر تصمیم دادگاه.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
تعقیب و مجازات متهم به اتهام توهین به مقام رهبری/مراجع تقلید از طریق نشریه [نام نشریه]. نمونهٔ شرحِ شکایت: ریاست محترم دادسرای فرهنگ و رسانه؛ بدین‌وسیله به استحضار می‌رساند نشریه [نام نشریه] در شماره [شماره] مورخ [تاریخ]، در مطلبی با عنوان [عنوان مطلب]، اقدام به توهین صریح نسبت به [مقام رهبری/مرجع تقلید] نموده است. با توجه به اینکه این اقدام موجب جریحه‌دار شدن احساسات عمومی و نقض قانون مطبوعات گردیده، تقاضای تعقیب کیفری مدیرمسئول و نویسنده مطلب را دارم.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا توهین به رهبری در فضای مجازی هم مشمول این ماده است؟
بله، با توجه به قانون جرایم رایانهای و رویه قضایی، فضای مجازی نیز در حکم نشریه یا رسانه تلقی میشود.
آیا هیئت منصفه در این پرونده‌ها نقش دارد؟
بله، طبق قانون اساسی و قانون مطبوعات، رسیدگی به جرایم مطبوعاتی باید با حضور هیئت منصفه باشد.
آیا این جرم قابل گذشت است؟
خیر، به دلیل جنبه عمومی و سیاسی، گذشت شاکی خصوصی تأثیری در توقف تعقیب ندارد.
مجازات این جرم چیست؟
طبق ماده ۵۱۴ قانون مجازات اسلامی، حبس از شش ماه تا دو سال.
راهنمای کامل: راهنمای جامع اخذ مجوز و فعالیت در حوزه مطبوعات و نشریات در ایران ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای اهانت به رهبر جمهوری اسلامی ایران یا مراجع مسلم تقلید اهانت به وسیله نشریات ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.