دعوای عدم نظارت کار فرما یا مسئول کارگاه بر رعایت مقررات حفاظتی و بهداشتی توسط کارگر — به زبانِ ساده
این جرم زمانی تحقق می‌یابد که کارفرما یا مسئول کارگاه با وجود داشتن وظایف قانونی، از نظارت بر رعایت مقررات حفاظتی و بهداشتی توسط کارگر خودداری کرده و این امر منجر به وقوع حادثه یا صدمه شود. هدف از این مقررات، صیانت از نیروی کار و پیشگیری از حوادث ناشی از کار است. این شکایت کیفری پس از بروز حادثه ناشی از کار و احراز تقصیر کارفرما توسط بازرس کار مطرح می‌شود.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
شاکی: کارگر آسیب‌دیده یا اولیاء دم (در صورت فوت) / مشتکی‌عنه: کارفرما، مدیرعامل یا مسئول ایمنی و بهداشت کارگاه.
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
کیفری؛ غیرقابلِ گذشت (در صورت جنبه عمومی جرم یا ورود صدمه بدنی با توجه به گزارش بازرس کار و تشخیص دادستان).
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه صلح محل وقوع کارگاه (با توجه به صلاحیت‌های جدید دادگاه صلح در رسیدگی به جرایم تعزیری درجه ۷ و ۸ و جرایم ناشی از کار).
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
گزارش بازرسان کار، نظریه پزشکی قانونی، گواهی استعلاجی، شهادت شهود، قرارداد کار، اوراق هویت.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
مشمول مرور زمان جرایم تعزیری (ماده ۱۰۵ قانون مجازات اسلامی)؛ مهلت اعتراض به نظریه کارشناس/بازرس کار ۷ روز از تاریخ ابلاغ.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
مطابق تعرفه دعاوی کیفری در دادگاه صلح (محاسبه بر اساس هزینه دادرسی دعاوی کیفری).
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. وقوع حادثه و گزارش به مراجع انتظامی و وزارت کار
- ۲. بازرسی محل و تنظیم گزارش توسط بازرسان کار
- ۳. ثبت شکایت در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی
- ۴. ارجاع به دادگاه صلح
- ۵. تحقیقات مقدماتی و صدور رای
- ۶. ارجاع به اجرای احکام.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
این مورد «نظارت» است؛ یعنی وسایل داده شده و آموزش هم داده شده، اما کارفرما یا مسئول کارگاه در حینِ کار حضور نداشته یا چشم‌پوشی کرده است. این مورد بیشترین چالش را در اثباتِ «تقصیر» دارد.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: حدودِ نظارتِ کارفرما / دیدگاه ۱: نظارت باید مستمر و لحظه‌ای باشد / دیدگاه ۲: نظارتِ دوره‌ای و تعیینِ مسئولِ ایمنی (ناظر) برای سلب مسئولیتِ کیفریِ مستقیمِ کارفرما کافی است.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
آیا کارفرما شخصاً باید نظارت می‌کرده یا انتصابِ مسئولِ ایمنی کافی است؟، آیا کارگرِ حادثه‌دیده خود در رعایتِ مقررات کوتاهی کرده است (تقصیرِ کارگر)؟
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
تعقیب و مجازات کیفری مشتکی‌عنه به اتهام عدم نظارت بر رعایت مقررات حفاظتی و بهداشتی منجر به صدمه غیرعمدی موضوع ماده ۹۵ قانون کار.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا کارفرما می‌تواند مسئولیت ایمنی را کاملاً به کارگر واگذار کند؟
خیر، مسئولیت نهایی نظارت و فراهم کردن تجهیزات ایمنی بر عهده کارفرماست.
مرجع اصلی تشخیص تقصیر کارفرما کجاست؟
بازرسان کار وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و در صورت اعتراض، هیئت کارشناسی.
آیا این جرم قابل گذشت است؟
در صورت وجود صدمه بدنی، جنبه عمومی جرم غیرقابل گذشت است، هرچند گذشت شاکی در تخفیف مجازات مؤثر است.
آیا رسیدگی به این پروندهها در صلاحیت دادگاه صلح است؟
بله، با توجه به اصلاحات اخیر، جرایم سبکتر ناشی از کار در صلاحیت دادگاه صلح قرار دارد. ---
راهنمای کامل: راهنمای جامع حقوق کار و بیمه بیکاری در ایران: از اخراج تا دریافت مقرری ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای عدم نظارت کار فرما یا مسئول کارگاه بر رعایت مقررات حفاظتی و بهداشتی توسط کارگر ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.