دعوای ترک وظایف حضانت — به زبانِ ساده
ترک وظایف حضانت به معنای خودداری یا استنکاف شخصی است که قانوناً یا شرعاً مکلف به نگهداری، مراقبت و پرورش طفل است (پس از تعیین حضانت توسط دادگاه یا توافق) و با ترک این وظایف، موجبات به خطر افتادن سلامت جسمی، روحی یا تربیت طفل را فراهم می‌کند. این جرم علیه نهاد خانواده و حقوق اطفال است.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
والد دیگر یا ولی قهری/قاضی دادگاه یا دادستان (شاکی) علیه شخصی که حضانت به او واگذار شده ولی از انجام آن سر باز زده است (خوانده).
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
کیفری؛ قابل گذشت (با توجه به رضایت شاکی یا اصلاح وضعیت طفل ممکن است موثر باشد).
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادسرا و دادگاه صلح (یا دادگاه خانواده حسب مورد، اما در بخش کیفری دادگاه صلح) محل سکونت طفل یا وقوع جرم.
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
شناسنامه طفل، حکم حضانت قبلی یا توافق‌نامه، گزارش پزشکی قانونی یا مددکاری اجتماعی، شهادت مطلعین.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
تابع مقررات مرور زمان جرایم تعزیری؛ مهلت اعتراض به رأی دادگاه صلح ۲۰ روز.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
مطابق هزینه‌های دادرسی دعاوی کیفری در دادگاه صلح.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. ثبت شکایت در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی
- ۲. ارجاع به دادسرا
- ۳. انجام تحقیقات و بررسی وضعیت طفل
- ۴. ارجاع به دادگاه صلح
- ۵. صدور حکم محکومیت و اتخاذ تصمیم فوری برای حضانت موقت طفل به دیگری.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
طبق ماده ۱۱۷۲ قانون مدنی، هیچ‌یک از ابوین حق ندارند در مدتی که حضانت طفل به عهده آن‌هاست از نگاهداری او امتناع کنند. در صورتِ امتناع، دادگاه باید ملزم به حضانت کند و در صورتِ عدمِ امکان، هزینهٔ حضانت را از محلِ اموالِ طفل یا پدر تأمین نماید. جنبهٔ کیفری آن (ماده ۵۴ قانون حمایت خانواده) زمانی محقق میشود که حکمِ دادگاه مبنی بر الزام به حضانت صادر شده باشد و طرفِ مکلف، از اجرای آن استنکاف ورزد.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: شمولِ ماده ۵۴ قانون حمایت خانواده بر مواردِ قبل از صدورِ حکمِ الزام / دیدگاه ۱: صرفِ امتناع از حضانت بدونِ حکمِ دادگاه، جرم نیست و صرفاً حقوقی است / دیدگاه ۲: امتناع از حضانت در هر شرایطی که به سلامتِ طفل لطمه بزند، قابلِ تعقیب است.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
تفسیرِ «مصلحتِ طفل»، تشخیصِ اینکه آیا امتناعِ صورت‌گرفته مصداقِ «ترکِ وظیفه» است یا ناشی از عذرِ موجه (مانند بیماری یا عدمِ تمکن)، میزانِ آسیبِ روحی یا جسمی به طفل.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
تقاضای تعقیب کیفری خوانده به جرم ترک وظایف قانونی حضانت و سلب حضانت از وی به دلیل به خطر افتادن مصلحت طفل.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا ترک حضانت جرم است؟
بله، اگر به حد تضییع حقوق و به خطر افتادن طفل برسد جرم است.
چه کسی میتواند شکایت کند؟
والد دیگر یا نماینده قانونی طفل.
مرجع صالح رسیدگی کجاست؟
دادسرا و دادگاه صلح.
آیا پس از این جرم، حضانت سلب میشود؟
دادگاه میتواند به دلیل عدم صلاحیت یا ترک وظایف، حضانت را به شخص دیگری واگذار کند.
راهنمای کامل: راهنمای جامع حقوق اطفال و نوجوانان در ایران: حضانت، ولایت و حمایت‌های قانونی ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای ترک وظایف حضانت ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.