دعوای بر خلاف واقع خود را معسر قلمداد کردن — به زبانِ ساده
این جرم زمانی محقق می‌شود که مدیون برای فرار از پرداخت دین یا تعویق آن، با سوءنیت و برخلاف واقع، خود را در وضعیت اعسار و عدم تمکن مالی معرفی کند. این اقدام از طریق ارائه مدارک کذب یا پنهان کردن اموال در دادگاه یا اجرای احکام انجام می‌شود. هدف از این رفتار فریب مرجع قضایی و تضییع حقوق محکوم‌له است. این جرم پس از صدور حکم قطعی اعسار یا در جریان رسیدگی به دعوای اعسار قابل تعقیب است.
چه کسی از چه کسی شکایت میکند؟
خواهان و خوانده
شاکی: محکوم‌له یا طلبکاری که متوجه سوءنیت و توانایی مالی مدیون شده است / مشتکی‌عنه: مدیونی که برخلاف واقع خود را معسر قلمداد کرده است.
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
کیفری؛ غیرقابل گذشت.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادسرای عمومی و انقلاب محل وقوع جرم، و پس از صدور کیفرخواست، دادگاه کیفری (دادگاه صلح یا کیفری دو حسب مورد).
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
حکم قطعی محکومیت مالی، پرونده اعسار قبلی متهم، مدارک و مستندات دال بر داشتن اموال و درآمد توسط متهم (مانند سند مالکیت، استعلام بانکی، پلاک ثبتی و غیره).
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
مشمول مرور زمان جرایم تعزیری درجه هفت (ماده ۱۰۵ قانون مجازات اسلامی). مهلت اعتراض به قرارها و احکام طبق آیین دادرسی کیفری (معمولاً ۱۰ روز).
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
دعوای کیفری است و هزینه دادرسی آن مطابق تعرفه جرایم کیفری در دادسرا و دادگاه پرداخت می‌شود.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. تنظیم و ثبت شکواییه در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی
- ۲. ارجاع پرونده به دادسرا و احضار مشتکی‌عنه
- ۳. تحقیقات مقدماتی و جمع‌آوری دلایل تمکن مالی
- ۴. صدور کیفرخواست
- ۵. رسیدگی در دادگاه کیفری
- ۶. صدور حکم و اجرای مجازات.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
طرح دعوای اعسار مبتنی بر شهادت شهود دروغ یا ارائه اسناد خلاف واقع با هدف اطاله دادرسی یا فرار موقت از حبس و اجرای محکومیت مالی.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
• موضوع: لزوم یا عدم لزوم قطعیت حکم اعسار قبلی برای تحقق جرم / دیدگاه ۱: هرگونه اعلام خلاف واقع در هر مرحله جرم است / دیدگاه ۲: تنها پس از رد قطعی دعوای اعسار یا اثبات تمکن مالی می‌توان عنوان مجرمانه اطلاق کرد.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
احراز علم و آگاهی مدیون به خلاف واقع بودن مدارک، تشخیص واقعی وضعیت مالی متهم در زمان تقدیم دادخواست اعسار، تاثیر تورم و نوسانات اقتصادی بر تغییر وضعیت مالی.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
تعقیب و مجازات کیفری مشتکی‌عنه به اتهام بر خلاف واقع خود را معسر قلمداد کردن موضوع ماده ۵۰۴ قانون آیین دادرسی مدنی.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا رد شدن دعوای اعسار جرم موضوع ماده ۵۰۴ را ثابت میکند؟
خیر، رد اعسار صرفاً نشاندهنده عدم اثبات ادعای مدیون است، اما برای تحقق جرم باید سوءنیت و کتمان عمدی اموال ثابت شود.
مرجع صالح برای رسیدگی کجاست؟
دادسرای عمومی و انقلاب محل وقوع جرم (محلی که دادخواست اعسار در آنجا مطرح شده است).
مجازات این جرم چیست؟
مطابق ماده ۵۰۴ قانون آیین دادرسی مدنی، محکومیت به مجازات مقرر برای قسم دروغ یا شهادت دروغ حسب مورد (نامطمئن).
آیا شاکی باید ضرر و زیان خود را مطالبه کند؟
اصل دین در پرونده اصلی مطالبه شده، اما هزینههای دادرسی ناشی از این فریب قابل مطالبه است.
راهنمای کامل: راهنمای جامع وکالت در دادگستری، مراحل دادرسی و اجرای احکام در حقوق ایران ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای بر خلاف واقع خود را معسر قلمداد کردن ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.