دعوای صدور غیر مجاز جانوران وحشی زنده یا کشته یا اجزای آنها — به زبانِ ساده
این جرم عبارت است از شکار، صید، خرید، فروش، حمل، عرضه و صدور جانوران وحشی زنده یا کشته یا اجزای آنها بدون کسب پروانه یا مجوز رسمی از سازمان حفاظت محیط زیست. این جرم زمانی مطرح می‌شود که فردی بدون رعایت قوانین و مقررات شکار و صید، اقدام به انتقال یا تجارت گونه‌های جانوری حمایت‌شده یا عادی نماید. هدف از جرم‌انگاری این فعل، جلوگیری از قاچاق حیات وحش و حفظ تعادل اکولوژیک کشور است. این شکایت معمولاً توسط سازمان حفاظت محیط زیست یا ضابطان دادگستری علیه متخلفان تنظیم می‌گردد.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
شاکی: سازمان حفاظت محیط زیست / مشتکی‌عنه: مرتکب صدور غیرمجاز جانوران وحشی یا اجزای آنها
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
کیفری؛ غیرقابل گذشت (با توجه به جنبه عمومی حفظ محیط زیست)
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه صلح محل وقوع جرم (پس از تحقیقات مقدماتی در دادسرا یا ارجاع مستقیم حسب مقررات)
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
صورتجلسه کشف جرم، گزارش ماموران یگان حفاظت محیط زیست، نظریه کارشناسی سازمان محیط زیست در خصوص تعیین نوع گونه و ارزش زیست‌محیطی، اقلام مکشوفه یا تصاویر آنها، کارت ملی و شناسنامه مشتکی‌عنه (در صورت شناسایی)
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
مشمول مرور زمان جرایم تعزیری مطابق قانون مجازات اسلامی؛ مهلت تجدیدنظرخواهی ۲۰ روز از تاریخ ابلاغ رای دادگاه صلح
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
هزینه دادرسی دعاوی کیفری بر اساس تعرفه‌های قانونی خدمات قضایی و پرداخت نیم‌عشر دولتی در مرحله اجرا (در صورت محکومیت) به همراه مطالبه ضرر و زیان وارده به محیط زیست
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. کشف جرم و تنظیم گزارش توسط یگان حفاظت محیط زیست
- ۲. ارجاع پرونده به مرجع قضایی
- ۳. احضار متهم و اخذ دفاعیات
- ۴. جلب نظرات کارشناسی جهت تعیین خسارت و نوع گونه
- ۵. صدور رای توسط دادگاه صلح
- ۶. ارجاع به اجرای احکام جهت وصول جزای نقدی و ضرر و زیان
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
اثبات تعلق اجزای کشف‌شده به جانوران وحشی حمایت‌شده یا حفاظت‌شده از طریق نظریه کارشناسی سازمان حفاظت محیط زیست و تعیین ارزش خسارت زیست‌محیطی طبق مصوبات شورای عالی حفاظت محیط زیست.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: تعقیب کیفری شروع به جرم در حمل و نگهداری اجزای جانوران وحشی / دیدگاه ۱: جرم مستقل محسوب و مستوجب مجازات است / دیدگاه ۲: تا زمانی که به مرحله عرضه یا فروش نرسیده قابل تعقیب نیست
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
میزان تناسب جزای نقدی یا حبس با توجه به وضعیت فردی مرتکب، انگیزه (انتفاعی یا تفننی)، تعداد و ارزش جانور، نقش متهم در زنجیره قاچاق.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
تعقیب و مجازات کیفری مشتکی‌عنه به اتهام صدور و حمل غیرمجاز اجزای جانوران وحشی و مطالبه ضرر و زیان وارده به محیط زیست
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا حمل اجزای جانوری که از سالیان پیش در خانه نگهداری می‌شده نیز جرم است؟
بله، هرگونه حمل، عرضه و نگهداری بدون مجوز اجزای جانور وحشی جرم محسوب می‌شود مگر اینکه مالکیت قانونی آن پیش از تصویب قوانین مربوطه به اثبات برسد.
مرجع اصلی تشخیص ارزش جانوران وحشی کجایست؟
سازمان حفاظت محیط زیست بر اساس دستورالعملهای مصوب شورای عالی محیط زیست.
آیا این جرم قابل گذشت است؟
خیر، به دلیل لطمه به حقوق عمومی و محیط زیست، غیرقابل گذشت است.
آیا دادگاه می‌تواند علاوه بر جزای نقدی، حکم به ضبط اقلام بدهد؟
بله، تمامی ادوات و اجزای کشف شده به نفع دولت (سازمان محیط زیست) ضبط می‌گردد.
راهنمای کامل: راهنمای کامل قوانین شکار و صید در ایران؛ جرایم، مجازات‌ها و پروانه‌ها ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای صدور غیر مجاز جانوران وحشی زنده یا کشته یا اجزای آنها ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.