دعوای تاسیس غیر قانونی بانک — به زبانِ ساده
تأسیس بانک، مؤسسه اعتباری یا هرگونه نهاد پولی بدون اخذ مجوز رسمی از بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، جرم محسوب می‌شود. این اقدام به دلیل مخاطراتی که برای نظام پولی و اقتصادی کشور و سپرده‌های مردم ایجاد می‌کند، ممنوع است. هرگونه فعالیت تحت عناوین مشابه بانکداری یا صرافی بدون مجوز، مشمول این عنوان مجرمانه است. شاکی و متهم: شاکی: بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران یا اشخاص متضرر. متهم: اشخاص حقیقی یا حقوقی که اقدام به تأسیس غیرقانونی نموده‌اند.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران علیهِ [نام متهم / مدیران مؤسسه غیرقانونی]
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
کیفری؛ غیرقابل گذشت (به دلیل اخلال در نظام اقتصادی).
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادسرای عمومی و انقلاب (معمولاً دادسرای ویژه رسیدگی به جرایم اقتصادی) محل وقوع جرم.
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
گزارش بازرسان بانک مرکزی، مستندات تبلیغات و فعالیت‌های بانکی متهم، اسناد مالی و تراکنش‌های بانکی، شهادت شهود یا شکات خصوصی.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
مرور زمان تعقیب و اجرای حکم طبق قانون مجازات اسلامی.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
هزینه دادرسی کیفری (طبق تعرفه).
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. ثبت شکایت توسط بانک مرکزی یا شکات
- ۲. ارجاع به دادسرای ویژه جرایم اقتصادی
- ۳. تحقیقات مقدماتی و بازرسی از محل
- ۴. صدور قرار تأمین کیفری
- ۵. صدور کیفرخواست
- ۶. رسیدگی در دادگاه ویژه
- ۷. صدور حکم و اجرای آن.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
احراز عنصر قانونی جرم نیازمند اثبات انجام عملیات بانکی (پذیرش سپرده، اعطای تسهیلات و افتتاح حساب) بدون اخذ مجوز رسمی از بانک مرکزی است و صرف ثبت شرکت با موضوع مشابه برای تحقق جرم کافی نیست.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: شروع به جرم تأسیس غیرقانونی بانک / دیدگاه ۱: صرف آماده‌سازی و تبلیغات شروع به جرم است / دیدگاه ۲: تا زمان شروع عملیات بانکی، جرمی واقع نشده است
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
احراز سوءنیت عام و خاص، تفکیک فعالیت‌های تجاری مجاز از عملیات بانکی غیرمجاز، میزان دخالت متهم در تصمیمات کلان مؤسسه.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
تعقیب و مجازات کیفری متهم به اتهام تأسیس غیرقانونی بانک/مؤسسه اعتباری و اخلال در نظام پولی کشور. نمونهٔ شرحِ شکایت: ریاست محترم دادسرای عمومی و انقلاب؛ با سلام، به استحضار می‌رساند متهم [نام متهم] بدون اخذ مجوز از بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، اقدام به تأسیس مؤسسه‌ای تحت عنوان [نام مؤسسه] نموده و با جذب سپرده‌های مردمی، عملاً در حال انجام عملیات بانکی است. این اقدام علاوه بر غیرقانونی بودن، موجب اخلال در نظام پولی کشور گردیده است. لذا با توجه به گزارش پیوست، تقاضای تعقیب کیفری متهم و پلمب محل و توقیف وجوه را دارم.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا صندوق‌های قرض‌الحسنه خانگی هم مشمول این جرم می‌شوند؟
خیر، اگر فعالیت محدود به اعضای خانواده و بدون جذب سپرده عمومی باشد، معمولاً جرم نیست، اما اگر به صورت عمومی جذب سپرده کنند، مشمول قانون می‌شوند.
مجازات تأسیس بانک غیرقانونی چیست؟
بسته به میزان اخلال، میتواند شامل حبس، جریمه نقدی و رد مال باشد و در صورت اخلال عمده، مجازاتهای سنگینتر (مفسد فیالارض یا حبسهای طولانی) دارد.
آیا بانک مرکزی میتواند مستقیماً محل را پلمب کند؟
بانک مرکزی میتواند با دستور قضایی اقدام به پلمب نماید.
آیا سپردهگذاران در این بانکها میتوانند شکایت کنند؟
بله، سپردهگذاران میتوانند به عنوان شاکی خصوصی برای استرداد وجوه خود شکایت کنند.
راهنمای کامل: راهنمای حقوقی مسدود شدن حساب بانکی و روش‌های رفع مسدودی آن ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای تاسیس غیر قانونی بانک ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.