دعوای استفاده از نام بانک در عنوان موسسات اعتباری — به زبانِ ساده
جرم استفاده غیرمجاز از نام بانک یا موسسات اعتباری زمانی محقق می‌شود که اشخاص حقیقی یا حقوقی بدون اخذ مجوز رسمی از بانک مرکزی، در نام، عنوان یا تبلیغات خود از واژه «بانک» یا عناوین مشابه استفاده کنند تا افکار عمومی را فریب دهند. این جرم به منظور حمایت از نظام بانکی کشور و جلوگیری از سوءاستفاده‌های مالی و کلاهبرداری از شهروندان پیش‌بینی شده است. طرح این شکایت زمانی صورت می‌گیرد که موسسه‌ای غیرمجاز با نامی شبیه به بانک اقدام به جذب سرمایه یا فعالیت مالی نماید.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
شاکی: بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران یا دادستان عمومی و انقلاب / مشتکی‌عنه: مدیرعامل یا مسئولان موسسه یا شرکت متخلف.
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
کیفری؛ غیرقابل گذشت.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه صلح محل وقوع جرم یا محل فعالیت موسسه غیرمجاز.
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
اساسنامه شرکت متخلف، آگهی روزنامه رسمی، مستندات تبلیغاتی (بنر، پوستر، سایت اینترنت)، استعلام از بانک مرکزی مبنی بر نداشتن مجوز.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
مشمول مرور زمان تعزیرات (ماده ۱۰5 قانون مجازات اسلامی).
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
مطابق تعرفه دعاوی کیفری در دادگاه صلح.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. تنظیم شکواییه توسط بانک مرکزی یا ذی‌نفع
- ۲. ثبت در دفتر خدمات الکترونیک قضایی
- ۳. ارجاع به دادسرا یا دادگاه صلح جهت تحقیقات مقدماتی
- ۴. احضار متهم و تفهیم اتهام
- ۵. صدور کیفرخواست یا قرار جلب به دادرسی
- ۶. صدور حکم توسط دادگاه صلح و دستور توقف فعالیت و تغییر نام.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
استفاده از واژه‌هایی مانند «بانک»، «موسسه اعتباری» یا عناوین مشابه که تداعی‌کننده مؤسسات پولی مجاز است، حتی در نام‌های تجاری ثبت‌شده قدیمی نیز پس از اعلام بانک مرکزی جرم محسوب می‌شود.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: استفاده از عناوین مشابه انگلیسی یا اختصاری (مانند Bank یا Credit) / دیدگاه ۱: استفاده از این عناوین نیز مصداق جرم است / دیدگاه ۲: قانون صرفاً ناظر بر واژگان فارسی مصوب است
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
تشخیص فریبنده بودن نام انتخابی برای عموم مردم، وجود سوءنیست در استفاده از نام‌های مشابه، زمان شروع استفاده از عنوان پس از تصویب قوانین مربوطه.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
تعقیب و مجازات مشتکی‌عنه به اتهام استفاده غیرمجاز از نام بانک و عناوین موسسات اعتباری موضوع ماده مربوطه.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا افراد عادی هم می‌توانند شاکی این پرونده شوند؟
بله، هرچند شاکی اصلی معمولاً بانک مرکزی است، اما اشخاص متضرر نیز می‌توانند اعلام جرم کنند.
مرجع رسیدگی به این جرم کجاست؟
با توجه به قوانین جدید، دادگاه صلح صالح به رسیدگی است.
مجازات این جرم چیست؟
حبس تعزیری و جزای نقدی به همراه الزام به تغییر نام (طبق قانون مربوطه).
راهنمای کامل: راهنمای حقوقی مسدود شدن حساب بانکی و روش‌های رفع مسدودی آن ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای استفاده از نام بانک در عنوان موسسات اعتباری ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.