دعوای خیانت در امانت — به زبانِ ساده
جرم خیانت در امانت زمانی رخ می‌دهد که مال منقول یا غیرمنقول یا نوشته‌هایی از این قبیل به عنوان امناء، اجاره، رهن، یا برای وکالت و هر کار با اجرت یا بی‌اجرت به کسی داده شده و آن شخص متعهد به استرداد یا مصرف معین آن بوده، اما آن را به ضرر مالکین یا متصرفین استعمال، تصاحب، تلف یا مفقود نماید. این جرم یکی از جرایم علیه اموال و مالکیت است که رکن اصلی آن وجود «سپردن قبلی» مال است.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
شاکی (مالک یا متصرف قانونی مال) / مشکوک‌عنه (امانت‌دار یا متصرف)
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
مالی (از نظر ماهیت جرم و ضرر و زیان)؛ ترافعی؛ قابلِ گذشت (در جرایم تعزیری مالی با شرایط خاص یا عموماً قابل گذشت مگر در موارد استثنایی قانونی)
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادسرای عمومی و انقلاب محل وقوع جرم (محل تحقق تصاحب یا استنکاف از استرداد)
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
قرارداد امانت، رسید تحویل مال، اظهارنامه رسمی مبنی بر مطالبه مال و استنکاف امانت‌دار، شهادت شهود (در صورت وجود)
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
مرور زمان جرائم تعزیری درجه چهار تا هشت (بسته به میزان ارزش مال و حبس قانونی)؛ مهلت تجدیدنظرخواهی ۲۰ روز پس از ابلاغ رای دادگاه بدوی.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
هزینه دادرسی کیفری در مرحله دادسرا و در صورت مطالبه ضرر و زیان مالی، معادل هزینه‌های دعاوی مالی در دادگاه.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. تنظیم شکوائیه خیانت در امانت
- ۲. ارسال اظهارنامه رسمی برای استرداد مال (توصیه میشود اما همیشه اجباری نیست)
- ۳. ثبت شکوائیه در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی
- ۴. ارجاع به کلانتری و بازپرسی
- ۵. احضار متهم و اخذ دفاعیات
- ۶. صدور قرار جلب به دادرسی و کیفرخواست
- ۷. رسیدگی در دادگاه کیفری دو و صدور حکم
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
اثبات وجود «سپردن» مال و «تعیین تکلیف برای بازگرداندن همان مال» ارکان اصلی این جرم هستند و نباید با روابط صرفاً مالی یا بدهکاری اشتباه شوند.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: فروش مال موضوع امانت توسط امین پیش از انقضای مهلت / دیدگاه ۱: خیانت در امانت محقق شده است / دیدگاه ۲: به دلیل عدم مطالبه قانونی یا وجود شراکت، دعوا حقوقی است.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
احراز قصد مجرمانه (سوءنیت) در تصاحب مال، تفسیر قرارداد امانت، پذیرش شهادت شهود برای اثبات سپردن مال.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
تقاضای تعقیب و مجازات متهم به اتهام خیانت در امانت و استرداد عین مال/اموال به انضمام خسارات دادرسی
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا برای اثبات خیانت در امانت حتماً باید سند کتبی داشته باشیم؟
سند کتبی یا رسید بهترین ادله است، اما شهادت شهود یا قرائن قوی نیز در صورت نظر قاضی می‌تواند مؤثر باشد.
تفاوت سرقت و خیانت در امانت چیست؟
در سرقت مال بدون رضایت ربوده میشود، اما در خیانت در امانت مال با رضایت مالک به متهم «سپرده» شده و سپس توسط او تصاحب میشود.
آیا ارسال اظهارنامه قبل از شکایت الزامی است؟
از نظر قانونی خیر، اما برای اثبات سوءنیت و امتناع متهم از استرداد مال بسیار مفید و راه‌گشاست.
مجازات جرم خیانت در امانت چیست؟
حبس از شش ماه تا سه سال طبق ماده ۶۷۴ قانون مجازات اسلامی.
راهنمای کامل: خیانت در زندگی مشترک؛ بررسی حقوقی و کیفری روابط نامشروع و زنا در قانون ایران ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای خیانت در امانت ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.