دعوای تفهیم اتهام به متهم مطابق ماده 125 قبلی و 129 فعلی آ د ک — به زبانِ ساده
تفهیم اتهام، یکی از مهم‌ترین مراحل تحقیقات مقدماتی در آیین دادرسی کیفری است که طی آن بازپرس یا دادیار موظف است موضوع اتهام و دلایل آن را به صورت صریح و روشن به متهم ابلاغ و اعلام کند. این اقدام برای تحکیم حق دفاع متهم انجام میشود و بدون تفهیم اتهام، اخذ آخرین دفاع یا صدور قرار تأمین کیفری فاقد وجاهت قانونی است.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
دادسرا (بازپرس/دادیار) در برابر متهم
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
امر آمریت کیفری / غیرقابل گذشت (از اختیارات و وظایف آمرانه دادسرا)
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادسرای عمومی و انقلاب (شعبه بازپرسی یا دادیاری) مجری تحقیقات مقدماتی
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
صورتجلسه بازجویی، برگ جلب یا استحضار متهم، احضارنامه ابلاغ‌شده، ادله و اسناد موجود در پرونده علیه متهم.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
تفهیم اتهام باید بلافاصله پس از حضور یا جلب متهم و حداکثر ظرف ۲۴ ساعت از زمان بازداشت انجام شود.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
رایگان است و هزینه‌ای برای متهم ندارد.
محاسبه بر پایهٔ همین متن است؛ مبلغِ قطعی را دفترِ خدماتِ قضایی اعلام می‌کند.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. حضور یا احضار/جلب متهم در شعبه
- ۲. احراز هویت متهم
- ۳. اعلام حق داشتن وکیل
- ۴. بیان صریح موضوع اتهام و دلایل آن به متهم
- ۵. درج پاسخ‌های متهم در صورتجلسه
- ۶. صدور قرار تأمین کیفری متناسب.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
رعایت تشریفات قانونی تفهیم اتهام و تفهیم دقیق حقوق متهم از جمله حق داشتن وکیل و سکوت، از قواعد آمره است و تخلف از آن میتواند موجب بی‌اعتباری تحقیقات مقدماتی شود (ماده 190 و نامطمئن قانون آیین دادرسی کیفری).
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: اعتبار تفهیم اتهام کلی و مبهم بدون ذکر مصادیق دقیق جرم / دیدگاه ۱: تفهیم اتهام باید با تمام جزئیات و ادله باشد و گرنه باطل است / دیدگاه ۲: ذکر عنوان کلی جرم در ابتدای تحقیقات کافی است و جزئیات در جریان بازجویی مشخص میشود. بستگی به قاضی، نحوه برخورد با ایرادات وکلای متهم به نحوه تفهیم اتهام، میزان سخت‌گیری در رعایت ترتیبات ماده مربوطه.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
تقاضای تفهیم صریح اتهام و دلایل آن و درج دفاعیات در صورتجلسه تحقیقات مقدماتی.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا متهم میتواند در مرحله تفهیم اتهام سکوت کند؟
بله، متهم حق سکوت دارد و سکوت وی در صورتجلسه قید میشود.
آیا حضور وکیل در زمان تفهیم اتهام الزامی است؟
متهم حق همراه داشتن وکیل را دارد و مقام قضایی مکلف به اعلام این حق است.
اگر ظرف ۲۴ ساعت تفهیم اتهام صورت نگیرد چه تبعاتی دارد؟
بازداشت غیرقانونی محسوب شده و موجب مجازات انتظامی یا کیفری مقام مربوطه است.
آیا بدون تفهیم اتهام می‌توان قرار وثیقه یا کفالت صادر کرد؟
خیر، صدور هرگونه قرار تامین کیفری منوط به تفهیم قبلی اتهام است.
راهنمای کامل: راهنمای جامع تفهیم اتهام در حقوق کیفری ایران: مراحل، حقوق متهم و نکات کلیدی ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای تفهیم اتهام به متهم مطابق ماده 125 قبلی و 129 فعلی آ د ک ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.