دعوای مواد مربوط به اعطا نیابت قضایی در قانون آیین دادرسی کیفری جدید — به زبانِ ساده
نیابت قضایی فرآیندی است که طی آن مرجع قضایی رسیدگی‌کننده به پرونده (دادگاه یا دادسرا)، انجام بخشی از تحقیقات مقدماتی یا اقدامات قضایی را که در حوزه صلاحیت محلی دیگری است، به مرجع قضایی آن محل واگذار می‌کند. این نهاد برای سرعت و دقت در دادرسی کیفری پیش‌بینی شده است.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
شاکی و مشتکی‌عنه (در جریان تحقیقات نیابتی).
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
غیرمالی؛ ترافعی/امور کیفری.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه یا دادسرای محل اجرای نیابت (مرجع مع‌الیه).
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
برگ نیابت قضایی صادره، پرونده یا تصویر اوراق لازم، دستورات قضایی مشخص.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
تابع دستور مرجع مرسل (صادرکننده نیابت) یا مقررات قانونی مربوط به تحقیقات.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
ندارد (در امور کیفری رایگان است).
محاسبه بر پایهٔ همین متن است؛ مبلغِ قطعی را دفترِ خدماتِ قضایی اعلام می‌کند.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. تشخیص ضرورت اقدام در خارج از حوزه قضایی
- ۲. صدور قرار نیابت قضایی
- ۳. ارسال پرونده یا اوراق به مرجع ممحون (مجری نیابت)
- ۴. انجام اقدام توسط مرجع مجری
- ۵. ارسال نتیجه به مرجع صادرکننده.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
ممنوعیت ارجاع تحقیقات مقدماتی به ضابطان دادگستری در خارج از حوزه استحفاظی مگر در موارد فوریت یا جرایم مشهود که نیازمند نیابت قضایی به دادسرای مقصد است.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: حدود اختیار دادگاه مرجوع‌الیه در انجام تحقیقات خارج از موضوع نیابت / دیدگاه ۱: دادگاه مرجوع‌الیه صرفاً باید به مفاد نیابت عمل کند و حق تحقیق پیرامون سایر جهات را ندارد / دیدگاه ۲: در راستای کشف حقیقت، دادگاه مرجوع‌الیه میتواند اقدامات تکمیلی انجام دهد.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
تشخیص ضرورت اعزام مأمور بدرقه برای اجرای نیابت، پذیرش یا رد درخواست‌های جانبی متهم در شعبه مجری نیابت.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
تقاضای صدور نیابت قضایی جهت تحقیق از شهود / جلب متهم در شهر [نام شهر].
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا مرجع مجری نیابت میتواند رأی صادر کند؟
خیر، صرفاً اقدام خواسته شده را انجام میدهد و پرونده را برمیگرداند.
آیا نیابت قضایی هزینه دارد؟
خیر.
آیا میتوان نیابت را به ضابطین دادگستری داد؟
مرجع قضایی مجری نیابت میتواند به ضابطین تحت امر خود ارجاع دهد.
آیا حضور وکیل در جلسه نیابت الزامی است؟
طبق مقررات عمومی حضور وکیل بلامانع است.
راهنمای کامل: راهنمای جامع جرایم مواد مخدر و روان‌گردان در حقوق ایران ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای مواد مربوط به اعطا نیابت قضایی در قانون آیین دادرسی کیفری جدید ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.