دعوای اعمال ماده 268 قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور کیفری مصوب سال 1378 — به زبانِ ساده
این درخواست زمانی مطرح می‌شود که رئیس قوه قضائیه رأی قطعی صادره از مراجع قضایی را خلاف شرع بین تشخیص دهد. در این صورت، پرونده برای تجدید رسیدگی به شعبه تشخیص یا دیوان عالی کشور ارجاع داده می‌شود. این سازوکار به عنوان یک روش فوقالعاده اعتراض به آرای قطعی محسوب می‌شود که هدف آن اصلاح احکام خلاف شرع بین است. طرح این تقاضا مستلزم ارائه مستندات قوی مبنی بر مغایرت آشکار رأی با موازین شرعی است.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
محکومعلیه یا دادستان کل کشور / طرف مقابل دعوای کیفری
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
کیفری؛ غیرقابل گذشت؛ ترافعی فوقالعاده
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
قوه قضائیه (حوزه ریاست) و سپس دیوان عالی کشور (شعبه تشخیص)
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
تصویر مصدق رأی قطعی، لایحه مستدل و مشروح، مستندات اثبات خلاف شرع بین بودن رأی، وکالت‌نامه (در صورت تنفیذ توسط وکیل)
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
مهلت خاصی برای ثبت تقاضای اعمال این ماده پیش‌بینی نشده است، اما مشروط به وجود جهات قانونی است.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
معادل هزینه‌های دادرسی دعاوی کیفری فوقالعاده و هزینه‌های اجرایی مربوطه طبق تعرفه قانونی.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. تنظیم درخواست کتبی و مستدل
- ۲. ثبت در دفتر ارتباطات مردمی قوه قضائیه یا دفاتر خدمات الکترونیک قضایی
- ۳. ارجاع پرونده به حوزه معاونت نظارت و بازرسی یا قضات مشاور
- ۴. بررسی اولیه توسط قضات مجرب
- ۵. موافقت رئیس قوه قضائیه با تجویز اعاده دادرسی یا اعمال ماده
- ۶. ارسال به دیوان عالی کشور جهت صدور رأی ماهوی.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
این ماده مربوط به «اعاده دادرسی» در احکام قطعی کیفری است که خلافِ بیّن شرع تشخیص داده شده‌اند؛ این مسیر صرفاً از طریق رئیس قوه قضاییه ممکن است.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: دامنه شمول «خلاف بیّن شرع» / دیدگاه ۱: تفسیر مضیق و صرفاً در موارد اشتباهات فاحش در استنباط حکم / دیدگاه ۲: تفسیر موسع و شاملِ هرگونه نقضِ اصول دادرسی عادلانه.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
(در مرحله ارجاع و بررسی اولیه) تشخیصِ اینکه آیا ادعای مطرح شده واقعاً مصداق «خلاف بیّن شرع» است یا صرفاً اختلاف در برداشت حقوقی.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
تقاضای اعمال ماده 268 قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور کیفری نسبت به رأی قطعی صادره به شماره ...
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا هر کسی میتواند تقاضای اعمال این ماده را کند؟
محکومعلیه، وکیل او یا دادستان کل کشور میتوانند تقاضا کنند.
آیا این روش تعلیق اجرای حکم را به همراه دارد؟
خیر، صرف تقدیم تقاضا مانع اجرای حکم نیست مگر با دستور رئیس قوه قضائیه.
مرجع نهایی رسیدگی کجاست؟
دیوان عالی کشور (شعبه تشخیص یا همعرض).
آیا هزینه دادرسی جداگانه دارد؟
بله، مطابق تعرفههای امور فوقالعاده کیفری.
راهنمای کامل: راهنمای جامع اعمال حقوقی در نظام حقوقی ایران؛ از تعریف تا آثار قانونی ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای اعمال ماده 268 قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور کیفری مصوب سال 1378 ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.