دعوای مطالبه بهای معامله وقرارداد — به زبانِ ساده
این دعوا زمانی مطرح می‌شود که خریدار یا فروشنده در یک قرارداد (بیع یا پیمانکاری)، به تعهد مالی خود عمل نکرده و مبلغ قرارداد را پرداخت نکرده است. خواهان با استناد به قرارداد و اثبات انجام تعهد خود، خواستار دریافت بهای معامله می‌شود. این دعوا یکی از شایع‌ترین دعاوی حقوقی در معاملات ملکی و تجاری است.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان: فروشنده یا پیمانکار؛ خوانده: خریدار یا کارفرما.
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
مالی؛ ترافعی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
شورای حل اختلاف (تا ۲۰ میلیون تومان) یا دادگاه عمومی حقوقی (بیش از ۲۰ میلیون تومان). صلاحیت محلی با محل اقامت خوانده یا محل انعقاد/اجرای قرارداد است.
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
قرارداد (مبایعهنامه یا قرارداد پیمانکاری)، صورت‌جلسه تحویل کالا یا ملک، مدارک اثبات انجام تعهد، اظهارنامه (در صورت نیاز).
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
مرور زمان خاصی ندارد؛ مهلت تجدیدنظرخواهی ۲۰ روز پس از ابلاغ رأی است.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
هزینه دادرسی بر اساس تعرفه دعاوی مالی (درصدی از مبلغ خواسته) محاسبه می‌شود.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. ارسال اظهارنامه برای مطالبه وجه
- ۲. ثبت دادخواست در دفاتر خدمات قضایی
- ۳. ارجاع به شعبه
- ۴. رسیدگی و صدور رأی
- ۵. صدور اجراییه و توقیف اموال خوانده.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
اثبات اجرای تعهد از سوی خواهان (تسلیم مبیع یا انجام خدمت) و اعتبار داشتن قرارداد پایه به لحاظ قانونی و نداشتن موانع بطلان.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: تعلق خسارت تأخیر تأدیه از تاریخ تعهد یا از تاریخ تقدیم دادخواست در قراردادهای ارزی یا با ثمن شناور / دیدگاه ۱: از تاریخ سررسید تعهد / دیدگاه ۲: از تاریخ مطالبه رسمی یا تقدیم دادخواست
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
تفسیر مفاد قرارداد مبادله‌شده، احراز حسن نیت طرفین، نحوه محاسبه بهای روز در صورت وجود تورم شدید و عدم تعیین تکلیف صریح در قرارداد.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
مطالبه بهای معامله (ثمن قرارداد) به مبلغ ... ریال به انضمام خسارات دادرسی و تأخیر تأدیه.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا برای مطالبه ثمن معامله حتماً باید سند رسمی داشته باشم؟
خیر، مبایعهنامه عادی نیز معتبر است.
اگر چک داده باشد و برگشت خورده باشد چه؟
میتوانید هم از طریق چک (اجراییه ثبت) و هم از طریق قرارداد (دادخواست حقوقی) اقدام کنید.
آیا می‌توانم همزمان تقاضای فسخ قرارداد را هم بکنم؟
فقط در صورتی که در قرارداد «شرط خیار» یا «حق فسخ» به دلیل عدم پرداخت ثمن پیش‌بینی شده باشد.
آیا خسارت تأخیر تأدیه از زمان قرارداد محاسبه می‌شود؟
خیر، معمولاً از زمان مطالبه (تاریخ اظهارنامه یا دادخواست) محاسبه می‌شود.
راهنمای کامل: راهنمای جامع مطالبه وجه و طلب در حقوق ایران: مراحل، مدارک و هزینه‌ها ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای مطالبه بهای معامله وقرارداد ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.