دعوای الزام به تحویل موردمعامله — به زبانِ ساده
این دعوا زمانی مطرح می‌شود که خریدار به تعهدات مالی خود (پرداخت ثمن) عمل کرده است، اما فروشنده پس از انعقاد قرارداد، از تحویل دادن عین مستأجره یا مبیع (ملک، خودرو یا کالای خریداری‌شده) خودداری میکند. خریدار با تقدیم این دادخواست از دادگاه تقاضا میکند که خوانده را محکوم به تسلیم و تحویل مبیع نماید. پس از صدور حکم قطعی، اجرای احکام با همکاری مامورین انتظامی اقدام به تخلیه و تحویل مبیع به خواهان میکند.
چه کسی از چه کسی شکایت میکند؟
خواهان و خوانده
خواهان: خریدار؛ خوانده: فروشنده یا متعهدِ تحویل.
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
مالی (در منقول) / غیرمالی یا مالی بسته به نوع مبیع و نظر دادگاه؛ ترافعی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه حقوقی محل وقوع ملک (برای اموال غیرمنقول) یا دادگاه محل اقامت خوانده / محل انعقاد قرارداد (برای اموال منقول).
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
سند مالکیت یا قرارداد خرید (مبایعه‌نامه/فاکتور)، کارت ملی و شناسنامه، تامین دلیل (در صورت نیاز به اثبات وضعیت موجود مال).
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
مشمول مرور زمان خاصی نیست؛ مهلت تجدیدنظرخواهی ۲۰ روز پس از ابلاغ رأی است.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
اگر مال منقول باشد بر اساس بهای خواسته و اگر غیرمنقول باشد بر اساس ارزش معاملاتی املاک محاسبه می‌گردد.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. تنظیم دادخواست الزام به تحویل مبیع؛
- ۲. ثبت در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی؛
- ۳. ارجاع به دادگاه صالح و تعیین وقت رسیدگی؛
- ۴. حضور در جلسه دادگاه و ارائه مستندات؛
- ۵. صدور رأی؛
- ۶. درخواست صدور اجراییه پس از قطعیت؛
- ۷. اجرای حکم و تحویل مال توسط واحد اجرای احکام.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
این دعوا معمولاً زمانی مسموع است که سند رسمی انتقال یا حداقل مبایعه‌نامه معتبر وجود داشته باشد و خواهان باید آماده‌ی تأدیه ثمن باقی‌مانده (در صورت وجود) باشد؛ همچنین تحویل مبیع غیرمنقول مستلزم رفع تصرف و تخلیه است اگر در تصرف شخص ثالث باشد.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: امکان صدور حکم به تحویل مبیع پیش از تنظیم سند رسمی / دیدگاه ۱: تحویل مبیع لازمه‌ی تسلط بر مال خریداری شده است و ربطی به زمان سند رسمی ندارد / دیدگاه ۲: تحویل مبیع منوط به اجرای کامل تعهدات طرفین از جمله پرداخت کامل ثمن و آمادگی برای تنظیم سند است.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
تشخیص زمان دقیق تسلیم بر اساس عرف محل، تعیین خسارات ناشی از تأخیر در تحویل، نحوه برخورد با موانع فیزیکی یا حقوقی موجود در ملک.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
الزام خوانده به تحویل و تسلیم موردمعامله (یک دستگاه آپارتمان/خودرو...) به پلاک ثبتی/مشخصات ... مقوم به ... ریال به انضمام کلیه خسارات دادرسی و تأخیر در تسلیم.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا خریدار می‌تواند همزمان خسارت تأخیر در تحویل را مطالبه کند؟
بله، اگر در قرارداد شرط وجه التزام شده باشد یا خسارت اثبات شود، قابل مطالبه است.
اگر فروشنده مدعی عدم پرداخت بخشی از ثمن باشد، تکلیف چیست؟
دادگاه به تناسب تعهدات بررسی میکند؛ اگر خریدار به تعهد خود عمل نکرده باشد، دعوای تحویل ممکن است رد شود.
آیا برای تحویل خودرو نیاز به تعویض پلاک هم هست؟
بله، تحویل فیزیکی خودرو جدا از انتقال سند و تعویض پلاک است ولی معمولاً همزمان پیگیری می‌شود.
مرجع صالح برای تحویل ملک کجاست؟
دادگاه حقوقی محل وقوع ملک غیرمنقول.
راهنمای کامل: راهنمای جامع الزام به تنظیم سند رسمی و ایفای تعهدات قراردادی ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای الزام به تحویل موردمعامله ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.