دعوای تعیین ارزش بهای عادلانه روز موارد معامله — به زبانِ ساده
این دعوا زمانی مطرح میشود که به جه2ی از جهات قانونی (مانند استرداد ثمن در معاملات با سند معارض، خیار غبن فاحش، یا تبیین خسارت عدم انطباق)، تعیین قیمت روز یک مال (منقول یا غیرمنقول) ضرورت پیدا کند. دادگاه با ارجاع امر به کارشناس رسمی دادگستری، ارزش روز مال موضوع معامله را بر اساس شرایط روز بازار تعیین می‌کند. این خواسته معمولاً به عنوان بخشی از یک دعوای مالی بزرگ‌تر یا دعوای مستقل مطالبه ثمن واقعی مطرح میشود.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان: خریدار یا فروشنده متضرر؛ خوانده: طرف مقابل معامله یا ضامن/مسئول جبران خسارت.
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
مالی؛ ترافعی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه حقوقی محل اقامت خوانده یا محل وقوع ملک.
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
سند معامله اولیه، مستندات اثبات فسخ، بطلان یا استحقاق دریافت بهای روز، کارت ملی.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
تابع دعوای اصلی که این درخواست در درون آن یا به تبع آن مطرح میشود؛ مهلت تجدیدنظرخواهی ۲۰ روز پس از ابلاغ است.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
بر اساس ارزش خواسته تعیین‌شده در دادخواست مطابق تعرفه دعاوی مالی.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. تقدیم دادخواست تعیین و مطالبه بهای عادلانه روز
- ۲. ارجاع پرونده به شعبه دادگاه
- ۳. ارجاع موضوع به کارشناس رسمی دادگستری جهت تعیین قیمت روز
- ۴. اعتراض به نظریه کارشناسی (در صورت لزوم)
- ۵. صدور رأی قطعی و اجرای حکم.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
تعیین بهای عادلانه روز معمولاً از طریق ارجاع به کارشناس رسمی دادگستری انجام میشود؛ معیارِ اصلی، قیمتِ ملک در زمانِ صدورِ حکم یا زمانِ اجرای حکم (بسته به نوعِ دعوا) است.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: زمانِ ملاک برای تعیین قیمت (زمانِ وقوعِ عقد یا زمانِ صدورِ حکم) / دیدگاه ۱: زمانِ وقوعِ عقد (برای جبرانِ خسارتِ واقعی) / دیدگاه ۲: زمانِ صدورِ حکم (برای اجرایِ عدالتِ روز).
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
آیا نظریه کارشناسِ اول قطعی است یا باید به هیئت کارشناسان ارجاع شود؟، آیا تورمِ افسارگسیخته باید در قیمت‌گذاری لحاظ شود؟
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
تعیین و مطالبه بهای عادلانه روز مال موضوع معامله به پلاک ثبتی [شماره پلاک] مقوم به [میزان مبلغ] ریال به انضمام خسارات دادرسی.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا قیمت روز همیشه به نرخ زمان صدور حکم محاسبه میشود؟
ملاک، نظر کارشناس بر اساس شرایط روز ارزیابی و اجرای حکم است.
آیا این دعوا مستقل است؟
معمولاً به تبع دعوای استرداد ثمن یا بطلان معامله مطرح میشود.
هزینه کارشناسی بر عهده چه کسی است؟
بر عهده خواهان (پایه).
آیا میتوان برای خودرو نیز بهای روز خواست؟
در صورت تلف یا استحقاق للغیر درآمدن خودروی فروختهشده، بله.
راهنمای کامل: راهنمای جامع تعیین قیم برای محجورین در حقوق ایران ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای تعیین ارزش بهای عادلانه روز موارد معامله ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.