دعوای نمونه شکوائیه اخذ نوشته از غیر رشید و توضیحات مواد قانونی و حقوقی — به زبانِ ساده
این جرم زمانی محقق میشود که فردی با سوءاستفاده از عدم رشد (صِغَر یا سفاهت) شخص محجور، نوشته، سند یا قِباضی به ضرر او یا دیگری اخذ نماید. قانون‌گذار برای حمایت از محجورین که توانایی تشخیص منافع خود را ندارند، این عمل را جرم‌انگاری کرده است. هدف از این شکایت، بی‌اثر کردن سند اخذشده و مجازات مرتکب به جرم کلاهبرداری یا سوءاستفاده از محجور است.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
شاکی (ولی، قیم یا خودِ محجور پس از رفع حجر با تنفیذ) علیه متهمی که نوشته را اخذ کرده است.
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
کیفری؛ غیرقابلِ گذشت (از جنبه عمومی)
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادسرا و دادگاه کیفری دو محل وقوع جرم.
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
شناسنامه و کارت ملی شاکی و محجور، حکم حجر (در صورت وجود)، سند یا نوشته اخذشده (یا تصویر آن)، شهادت شهود، نظریه پزشکی قانونی یا دادگاه در خصوص وضعیت رشد.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
مشمول مرور زمان تعزیرات موضوع ماده ۱۰۹ قانون مجازات اسلامی است؛ مهلت تجدیدنظرخواهی ۲۰ روز پس از ابلاغ رای بدوی است.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
مطابق تعرفه دعاوی کیفری در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی و هزینه ثبت شکایات کیفری.
محاسبه بر پایهٔ همین متن است؛ مبلغِ قطعی را دفترِ خدماتِ قضایی اعلام می‌کند.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. ثبت شکایت در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی
- ۲. ارجاع به دادسرا و احضار متهم
- ۳. تحقیقات مقدماتی و بازپرسی
- ۴. صدور کیفرخواست
- ۵. ارسال به دادگاه کیفری دو
- ۶. صدور حکم و اجرای آن.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
در این جرم (موضوع ماده ۵۹۶ قانون مجازات اسلامی)، اثبات «سفاهت» یا «عدم رشد» قربانی در زمان تنظیم سند یا نوشته، رکن اصلی است. اگر قربانی محجور نباشد اما صرفاً «ساده‌لوح» باشد، اثباتِ «سوءاستفاده از ضعف نفس» دشوار است و نیاز به ادله قوی (مانند نظریه پزشکی قانونی یا شهادت شهود) دارد.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: شمولِ عنوانِ «سفاهت» / دیدگاه ۱: فقط شامل محجورینِ دارای حکم حجر است. / دیدگاه ۲: شامل افرادِ غیرمحجور که دچار ضعف نفس یا ساده‌لوحی مفرط هستند نیز میشود.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
آیا قربانی در زمان تنظیم سند، قدرتِ تشخیصِ مصلحتِ خود را داشته است؟، آیا متهم از وضعیتِ ذهنیِ قربانی سوءاستفاده کرده یا صرفاً یک معامله عادی بوده است؟
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
تقاضای تعقیب و مجازات متهم به اتهام اخذ نوشته از غیر رشید به استناد ماده ۵۹۶ قانون مجازات اسلامی.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا برای این شکایت داشتن حکم حجر الزامی است؟
بله، اثبات عدم رشد از ارکان جرم است و ارائه حکم حجر یا اثبات سفاهت در دادگاه ضروری است.
آیا این جرم قابل گذشت است؟
خیر، از جرایم عمومی است و با گذشت شاکی نیز تعقیب متوقف نمیشود مگر در چارچوب جهات قانونی تخفیف.
آیا سند اخذشده باطل میشود؟
دادگاه کیفری حکم به مجازات میدهد و ابطال سند معمولاً نیازمند دادخواست حقوقی جداگانه یا تصمیم تبعی است.
مرجع صالح کجاست؟
دادسرای محل وقوع جرم.
راهنمای کامل: راهنمای جامع و کاربردی «تأمین خواسته» در حقوق ایران ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای نمونه شکوائیه اخذ نوشته از غیر رشید و توضیحات مواد قانونی و حقوقی ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.