دعوای ابطال عقد ازدواج به سبب وجود اکراه در انعقاد نکاح — به زبانِ ساده
این دعوا زمانی مطرح می‌شود که یکی از زوجین (یا هر دو) به دلیل اکراه (اجبار و فشار غیرقانونی) تن به عقد نکاح داده باشند. اکراه باید به گونه‌ای باشد که اراده فرد را سلب کرده و او را مجبور به پذیرش عقد نماید. در صورت اثبات اکراه، عقد نکاح باطل (یا به نظر برخی فقها غیرنافذ) تلقی شده و آثار آن زایل می‌گردد.
چه کسی از چه کسی شکایت میکند؟
خواهان و خوانده
خواهان: زوج یا زوجه (مُکره)؛ خوانده: طرف دیگر عقد.
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
غیرمالی؛ ترافعی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه خانواده محل اقامت خوانده.
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
سند نکاحیه، ادله اثبات اکراه (شهادت شهود، پیام‌ها، تهدیدات مکتوب، گزارش پلیس یا کلانتری).
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
فوریت در طرح دعوا پس از رفع اکراه شرط صحت تنفیذ است؛ تجدیدنظرخواهی ۲۰ روز از تاریخ ابلاغ رأی.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
هزینه دادرسی دعاوی غیرمالی.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. تنظیم دادخواست
- ۲. ثبت در دفاتر خدمات قضایی
- ۳. ارجاع به دادگاه خانواده
- ۴. رسیدگی و احراز اکراه
- ۵. صدور حکم
- ۶. اجرای حکم (ثبت در دفترخانه).
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
اثبات شدت اکراه به گونه‌ای که اراده را از زائل کرده باشد و رعایت فوریت در تنفیذ یا فسخ عقد پس از زوال حالت اکراه.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: لزوم تقدیم دادخواست طلاق به همراه دعوای ابطال یا استقلال دعوای بطلان نکاح / دیدگاه ۱: دعوای بطلان نکاح به دلیل عدم تحقق اراده نیازی به طلاق ندارد و با حکم ابطال رابطه زوجیت زائل می‌شود / دیدگاه ۲: با توجه به آثار شرعی و قانونی، پس از اثبات اکراه نیز نیازمند ثبت واقعه طلاق یا حکم نهایی است.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
احراز درجه اکراه و تاثیر آن بر اراده شخص مکره، پذیرش شهادت شهود و قائن بر وجود تهدید موثر، تشخیص فوریت عرفی در اعلام اراده برای ابطال عقد.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
صدور حکم مبنی بر ابطال عقد نکاح مورخ ... به شماره ثبت ... به دلیل وجود اکراه در انعقاد نکاح.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا اکراه باید حتماً جانی باشد؟
خیر، میتواند مالی یا حیثیتی نیز باشد به شرطی که غیرقابل تحمل باشد.
اگر بعد از عقد، رابطه زناشویی برقرار شود، آیا باز هم میتوان ادعای اکراه کرد؟
این امر اثبات اکراه را دشوار میکند و ممکن است نشانه رضایت بعدی تلقی شود.
آیا برای ابطال نکاح نیاز به طلاق است؟
خیر، در صورت صدور حکم ابطال، عقد از ابتدا باطل بوده و نیازی به طلاق نیست.
آیا میتوان همزمان مطالبه مهریه کرد؟
خیر، با ابطال عقد، مهریه نیز منتفی است.
راهنمای کامل: راهنمای جامع دعوای ابطال سند رسمی و قراردادها در حقوق ایران ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای ابطال عقد ازدواج به سبب وجود اکراه در انعقاد نکاح ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.