دعوای در رابطه با قتل عمدبه استناد بند ب ماده 290 قانون مجازات اسلامی — به زبانِ ساده
این پرونده کیفری زمانی مطرح می‌شود که فردی با انجام کاری که نوعاً کشنده است، عمداً جنایتی را علیه دیگری مرتکب شود و مقتول بر اثر آن جان خود را از دست بدهد. بند «ب» ماده ۲۹۰ قانون مجازات اسلامی ناظر بر مواردی است که قاتل عمداً کاری انجام دهد که نوعاً کشنده باشد، حتی اگر قصد کشتن مقتول را نداشته باشد ولی آگاه به کشنده بودن آن کار بوده است. رسیدگی به این جرم به دلیل سلب حیات، از اهمیت بسیار بالایی در نظام قضایی برخوردار است.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
شاکی خصوصی (اولیاء دم مقتول) علیه متهم (قاتل).
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
کیفری؛ غیرقابل گذشت (چون جرم علیه تمامیت جسمانی و امنیت جامعه است، گذشت اولیاء دم فقط می‌تواند مجازات تعزیری یا قصاص را تحت تاثیر قرار دهد یا به دیه تبدیل کند، اما جنبه عمومی جرم به قوت خود باقی است).
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادسرای عمومی و انقلاب محل وقوع جرم (برای تحقیقات مقدماتی) و دادگاه کیفری یک استان (برای رسیدگی و صدور حکم).
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
جسد یا نظریه پزشکی قانونی، گواهی فوت، جواز دفن، گزارش نیروی انتظامی، شهادت شهود (در صورت وجود)، نظریه کارشناس اسلحه یا پزشکی قانونی.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
جرم قتل عمد مشمول مرور زمان کیفری نمی‌شود؛ مهلت اعتراض به قرارها معمولاً ۱۰ روز از تاریخ ابلاغ است.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
دعوای کیفری مستلزم پرداخت هزینه دادرسی به صورت تمبر دعاوی کیفری است که مبلغ آن نسبت به دعاوی حقوقی ناچیز است، اما هزینه‌های کارشناسی و پزشکی قانونی بر عهده شاکی یا دولت (با رعایت مقررات) خواهد بود.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. کشف جرم و تشکیل پرونده در کلانتری
- ۲. ارجاع به دادسرا و انجام تحقیقات مقدماتی
- ۳. صدور کیفرخواست توسط دادستان
- ۴. ارجاع پرونده به دادگاه کیفری یک
- ۵. برگزاری جلسه دادرسی و اخذ دفاعیات
- ۶. صدور رأی (قصاص یا حبس و دیه حسب مورد)
- ۷. فرجام‌خواهی در دیوان عالی کشور
- ۸. اجرای حکم پس از تأیید و اذن ولی فقیه یا رئیس قوه قضائیه (در صورت تفویض).
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
در بند ب ماده ۲۹۰، «قصدِ رفتار» وجود دارد اما «قصدِ نتیجه» (قتل) لزوماً وجود ندارد. معیار، «نوعاً کشنده بودن» است. این بند به «قتلِ در حکمِ عمد» معروف است. تشخیصِ «نوعاً کشنده بودن» یک امرِ عرفی است که دادگاه بر اساسِ نظرِ پزشکی قانونی و کارشناسانِ اسلحه تعیین می‌کند.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: معیارِ «نوعاً کشنده بودن» / دیدگاه ۱: معیار، وضعیتِ جسمانیِ خاصِ مقتول است (مثلاً ضربه به فردِ بیمار) / دیدگاه ۲: معیار، وضعیتِ یک انسانِ متعارف است و بیماریِ مقتول تأثیری در ماهیتِ جرم ندارد.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
آیا ضربهٔ وارده به یک فردِ سالم هم منجر به مرگ می‌شد؟، آیا متهم از بیماریِ خاصِ مقتول آگاه بوده است؟، فاصلهٔ زمانیِ بینِ ضربه و فوت چقدر بوده است؟
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
تقاضای تعقیب و مجازات متهم به اتمام جرم قتل عمد به استناد بند ب ماده ۲۹۰ قانون مجازات اسلامی و تقاضای قصاص نفس.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا نداشتن قصد کشتن مانع از تحقق قتل عمد می‌شود؟
خیر، اگر کار انجام شده نوعاً کشنده باشد و قاتل به آن آگاه باشد، طبق بند ب ماده ۲۹۰ قتل عمد محسوب می‌شود حتی اگر قصد کشتن نداشته باشد.
مرجع صالح برای رسیدگی به قتل عمد کجاست؟
ابتدا دادسرا محل وقوع جرم و سپس دادگاه کیفری یک استان.
آیا اولیاء دم میتوانند تقاضای دیه به جای قصاص کنند؟
بله، قصاص حق اولیاء دم است و آنها میتوانند با متهم مصالحه کنند یا دیه مطالبه نمایند.
آیا قتل عمد مشمول مرور زمان می‌شود؟
خیر، جرایم موجب قصاص نفس مشمول مرور زمان تعقیب و اجرای مجازات نمی‌شوند.
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای در رابطه با قتل عمدبه استناد بند ب ماده 290 قانون مجازات اسلامی ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.