دعوای ابطال عقد ازدواج به علت عدم رعایت غبطه و مصلحت — به زبانِ ساده
این دعوا زمانی مطرح میشود که عقد نکاح توسط ولی قهری (پدر یا جد پدری) برای مولیعلیه (صغیر یا مجنون) منعقد شده باشد، اما ولی در این اقدام، غبطه و مصلحت مولیعلیه را رعایت نکرده باشد. در صورت اثبات عدم رعایت مصلحت، دادگاه میتواند حکم به ابطال عقد نکاح صادر کند. این دعوا معمولاً توسط خود مولیعلیه پس از بلوغ یا توسط قیم یا دادستان مطرح میشود.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان: مولیعلیه (پس از بلوغ) یا قیم یا دادستان؛ خوانده: زوج/زوجه و ولی‌ای که عقد را منعقد کرده است.
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
غیرمالی؛ ترافعی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه خانواده محل اقامت خوانده.
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
شناسنامه، سند نکاحیه، ادله اثبات عدم رعایت مصلحت (مانند تفاوت سنی فاحش، اعتیاد زوج، وضعیت نامناسب اخلاقی یا مالی زوج).
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
طرح دعوا پس از بلوغ یا رفع حجر؛ تجدیدنظرخواهی ۲۰ روز از تاریخ ابلاغ رأی.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
هزینه دادرسی دعاوی غیرمالی.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. تنظیم دادخواست
- ۲. ثبت در دفاتر خدمات قضایی
- ۳. ارجاع به دادگاه خانواده
- ۴. رسیدگی و بررسی مصلحت توسط قاضی
- ۵. صدور حکم
- ۶. اجرای حکم.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
اثباتِ عدمِ رعایتِ غبطه و مصلحت در ازدواجِ صغیر، بارِ اثباتِ سنگینی دارد و معمولاً نیازمندِ اثباتِ ضررِ فاحش یا سوءنیتِ ولی است.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: تأثیرِ بلوغِ جسمی بر مصلحت / دیدگاه ۱: بلوغِ جسمی به تنهایی مصلحت را اثبات می‌کند / دیدگاه ۲: بلوغِ جسمی کافی نیست و باید وضعیتِ اقتصادی و اجتماعیِ زوجین نیز بررسی شود.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
آیا ازدواجِ صغیر با فردی با اختلافِ سنیِ زیاد، مصداقِ عدمِ رعایتِ مصلحت است؟، آیا صرفِ عدمِ ثبتِ ازدواج، نشان‌دهندهٔ عدمِ رعایتِ مصلحت است؟
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
صدور حکم مبنی بر ابطال عقد نکاح مورخ ... به شماره ثبت ... به دلیل عدم رعایت غبطه و مصلحت مولیعلیه توسط ولی قهری.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا مصلحت فقط جنبه مالی دارد؟
خیر، مصلحت شامل جنبههای اخلاقی، جسمی، روانی و اجتماعی نیز میشود.
اگر ولی قهری فوت کرده باشد، چه کسی باید طرف دعوا قرار گیرد؟
ولی قهری دیگر (اگر باشد) یا ورثه او و طرف دیگر عقد.
آیا دادستان میتواند مستقیماً وارد شود؟
بله، دادستان به عنوان مدعیالعموم وظیفه حمایت از محجورین را دارد.
آیا پس از بلوغ، مولیعلیه میتواند عقد را تنفیذ کند؟
بله، اگر مصلحت را رعایت شده بداند، میتواند عقد را بپذیرد.
راهنمای کامل: راهنمای جامع دعوای ابطال سند رسمی و قراردادها در حقوق ایران ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای ابطال عقد ازدواج به علت عدم رعایت غبطه و مصلحت ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.