دعوای در خصوص دستگیری و بازداشت غیرقانونی — به زبانِ ساده
جرم دستگیری و بازداشت غیرقانونی زمانی محقق می‌شود که فردی بدون داشتن حکم قانونی و خارج از ضوابط قضایی، توسط ماموران یا اشخاص عادی توقیف، حبس یا از آزادی تن سلب شود. این جرم از جرایم مهم علیه آزادی تن و حقوق شهروندی است. شاکی یا خانواده او بلافاصله پس از وقوع بازداشت می‌توانند شکایت کنند.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
شاکی (شخص بازداشت‌شده) علیه مشتکی‌عنه (مامور خاطی یا شخص عادی بازداشت‌کننده).
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
کیفری؛ غیرقابلِ گذشت.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادسرای کارکنان دولت (اگر مامور دولت باشد) یا دادسرای عمومی و انقلاب محل وقوع جرم.
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
شهادت شهود، گواهی پزشکی قانونی (در صورت ضرب و جرح)، حکم ماموریت (یا عدم وجود آن)، فیلم‌های دوربین مداربسته.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
مشمول مرور زمان جرایم تعزیری؛ با توجه به اهمیت آزادی تن، پیگیری فوری توصیه می‌شود.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
مطابق تعرفه خدمات قضایی در امور کیفری.
محاسبه بر پایهٔ همین متن است؛ مبلغِ قطعی را دفترِ خدماتِ قضایی اعلام می‌کند.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. ثبت شکواییه در دفتر خدمات الکترونیک قضایی
- ۲. دستور فوری مقام قضایی برای آزادی فرد بازداشت‌شده (در صورت تداوم)
- ۳. تحقیقات مقدماتی در دادسرا
- ۴. صدور کیفرخواست
- ۵. رسیدگی در دادگاه کیفری و صدور حکم.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
بازداشت غیرقانونی (ماده ۵۸۳ قانون مجازات اسلامی) زمانی محقق می‌شود که فردی بدون مجوز قانونی و بدون رعایت تشریفات آیین دادرسی کیفری، آزادی تنِ دیگری را سلب کند؛ این جرم از جرایم غیرقابل گذشت است.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: بازداشت توسط اشخاص عادی (شهروندان) در حین ارتکاب جرم / دیدگاه ۱: شهروندان حق بازداشت ندارند و باید پلیس را خبر کنند / دیدگاه ۲: طبق ماده ۴۵ قانون آیین دادرسی کیفری، در جرایم مشهود، شهروندان حق دارند متهم را دستگیر و فوراً به پلیس تحویل دهند.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
آیا مدت زمان بازداشت تا رسیدن پلیس معقول بوده یا طولانی شده است؟، آیا در حین بازداشت از خشونت نامتعارف استفاده شده است؟، آیا واقعاً جرم مشهودی رخ داده بوده یا اشتباه در تشخیص بوده است؟
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
تعقیب و مجازات مشتکی‌عنه به اتهام سلب آزادی تن و بازداشت غیرقانونی.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
اگر شخص مامور دولت باشد مرجع رسیدگی کجاست؟
دادسرای کارکنان دولت.
آیا شخص عادی هم می‌تواند مرتکب این جرم شود؟
بله، هرکس بدون مجوز قانونی کسی را حبس کند مشمول این ماده است.
اولین اقدام قانونی چیست؟
ثبت شکایت و درخواست دستور آزادی فوری از دادستان.
مدارک اثبات چیست؟
شهادت شهود، اقرار و قرائن موجود.
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای در خصوص دستگیری و بازداشت غیرقانونی ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.