دعوای در خصوص افترا — به زبانِ ساده
افترا زمانی رخ می‌دهد که شخصی به طور صریح و علنی، جرمی را به دیگری نسبت دهد اما نتواند صحت آن را در دادگاه اثبات کند. این جرم حیثیت و آبروی افراد را هدف قرار می‌دهد. برای تحقق افترا، انتساب باید «جرم» باشد (مثلاً گفتن اینکه فلانی دزد است، نه اینکه فلانی بدقول است). شاکی و مشتکی‌عنه: شاکی (کسی که به او تهمت زده شده) علیه مشتکی‌عنه (مفتری).
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
شاکی: [نام شاکی] — مشتکی‌عنه: [نام مشتکی‌عنه]
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
کیفری؛ قابل گذشت (با رضایت شاکی پرونده مختومه میشود).
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادسرای عمومی و انقلاب محل وقوع جرم (جایی که تهمت زده شده).
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
اسکرین‌شات (در صورت فضای مجازی)، فایل صوتی یا تصویری، شهادت شهود، استشهادیه، نامه یا پیامک حاوی تهمت.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
مرور زمان تعقیب (طبق قانون مجازات اسلامی)، مهلت تجدیدنظرخواهی (۲۰ روز پس از ابلاغ رای).
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
هزینه دادرسی کیفری (تمبر دادخواست کیفری).
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. تنظیم شکواییه
- ۲. ثبت در دفاتر خدمات قضایی
- ۳. ارجاع به دادسرا
- ۴. تحقیقات مقدماتی
- ۵. صدور کیفرخواست
- ۶. رسیدگی در دادگاه کیفری دو
- ۷. صدور حکم و اجرای آن.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
در جرم افترا، صریح و مشخص بودن نسبت دادن یک جرم خاص به دیگری (به گونه‌ای که در قانون قابل تعقیب و مجازات باشد) شرط ضروری است و اگر اظهارات مبهم یا توهین صرف باشد، افترا محقق نمی‌شود.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: لزوم اثبات عدم صحت انتساب در دادگاه صالح پیش از شکایت افترا / دیدگاه ۱: شاکی افترا حتماً باید ابتدا حکم قطعی مبنی بر برائت خود از جرم انتسابی اخذ کند / دیدگاه ۲: داد کیفری رسیدگی‌کننده به افترا می‌تواند همزمان صحت یا عدم صحت جرم انتسابی را بررسی کند.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
تشخیص اینکه عبارت به‌کاررفته «توهین» است یا «افترا»، احراز قصد اضرار و هتک حیثیت (سوءنیت خاص)، تفسیر مفاد شکواییه یا اظهارات متهم.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
شکایت مبنی بر افترا و نشر اکاذیب و تقاضای تعقیب و مجازات متهم. نمونهٔ شرحِ شکایت: ریاست محترم دادسرای عمومی و انقلاب شهرستان [...]؛ احتراماً به استحضار می‌رساند مشتکی‌عنه در تاریخ [...] طی یک پیامک/جلسه عمومی، به دروغ اینجانب را متهم به ارتکاب جرم [...] نموده است. با توجه به اینکه اینجانب هیچ‌گونه دخالتی در جرم مذکور نداشته‌ام و متهم قادر به اثبات ادعای خود نیست، تقاضای تعقیب کیفری و مجازات وی را به اتهام افترا دارم.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا گفتن «فلانی کلاهبردار است» افتراست؟
بله، چون کلاهبرداری جرم است.
اگر متهم بتواند جرم را ثابت کند چه؟
در این صورت جرمی به نام افترا محقق نشده است.
آیا افترا در فضای مجازی هم جرم است؟
بله، فرقی نمیکند.
آیا این جرم قابل گذشت است؟
بله، با رضایت شاکی پرونده مختومه میشود.
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای در خصوص افترا ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.