دعوای در خصوص نشر اکاذیب و تشویش اذهان عمومی — به زبانِ ساده
نشر اکاذیب به معنای نسبت دادنِ امورِ خلافِ واقع به دیگری یا انتشارِ آن‌ها به قصدِ اضرار به غیر یا تشویشِ اذهانِ عمومی است. این جرم زمانی محقق میشود که فردی با استفاده از ابزارهای ارتباطی (مانند فضای مجازی یا رسانه‌ها) مطالبی را منتشر کند که کذب بودنِ آن‌ها مشخص باشد و موجبِ آسیب به حیثیت یا آرامشِ جامعه شود. این جرم در قانونِ جرایمِ رایانهای و قانونِ مجازاتِ اسلامی پیش‌بینی شده است. شاکی و متهم: شاکی (شخص حقیقی یا حقوقی که از نشر اکاذیب آسیب دیده) علیه متهم (شخصی که مطالب کذب را منتشر کرده است).
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
شاکی: [نام شاکی] — مشتکی‌عنه: [نام مشتکی‌عنه]
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
کیفری؛ غیرقابل گذشت (در صورتِ تشویشِ اذهانِ عمومی) یا قابل گذشت (در صورتِ جنبه‌ی خصوصی).
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادسرای عمومی و انقلاب (محل وقوع جرم یا محل انتشار)؛ در جرایم رایانهای، دادسرای ویژه جرایم رایانهای.
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
اسکرین‌شات از مطالب منتشر شده، آدرسِ دقیقِ صفحه یا سایت، گواهیِ دفاترِ خدماتِ الکترونیک قضایی (در صورت نیاز)، استشهادیه (در صورت وجود)، مدارکِ هویتی.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
مرور زمان تعقیب (طبق ماده ۱۰۵ قانون مجازات اسلامی)؛ مهلت تجدیدنظرخواهی ۲۰ روز پس از ابلاغ رأی.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
هزینه دادرسی کیفری (هزینه ثبت شکایت در دفاتر خدمات قضایی).
محاسبه بر پایهٔ همین متن است؛ مبلغِ قطعی را دفترِ خدماتِ قضایی اعلام می‌کند.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. ثبت شکایت در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی
- ۲. ارجاع به دادسرا
- ۳. تحقیقات مقدماتی و احضار متهم
- ۴. صدور قرار جلب به دادرسی یا منع تعقیب
- ۵. صدور کیفرخواست
- ۶. رسیدگی در دادگاه کیفری دو
- ۷. صدور و اجرای حکم.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
برای تحقق جرم نشر اکاذیب، انتشار مطلب کذب به قصد اضرار به غیر یا تشویش اذهان عمومی یا مقامات رسمی شرط است و باید کذب بودن آن در دادگاه اثبات شود؛ اخبار صحیح یا صرفاً انتقاد مشمول این ماده نمی‌شوند.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: انتشار مطلب در شبکه‌های اجتماعی خصوصی یا گروه‌های محدود / دیدگاه ۱: نشر اکاذیب حتماً باید در فضای عمومی و قابل دسترس همگان منتشر شود / دیدگاه ۲: انتشار در گروه‌های پیام‌رسان با تعداد اعضای محدود نیز به دلیل قابلیت انتشار گسترده، نشر اکاذیب محسوب میشود.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
تشخیص مرز میان «نشر اکاذیب» و «نقد و آزادی بیان»، احراز قصد تشویش اذهان عمومی یا اضرار به غیر از روی متن منتشرشده، ارزیابی تاثیر روانی مطلب بر جامعه.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
شکایت علیه [نام متهم] به اتهام نشر اکاذیب و تشویش اذهان عمومی از طریق [ذکر رسانه یا پلتفرم]. نمونهٔ شرحِ شکایت: ریاست محترم دادسرای عمومی و انقلاب شهرستان [نام شهر]؛ با سلام و احترام، به استحضار می‌رساند مشتکی‌عنه [نام متهم] در تاریخ [تاریخ] در صفحه شخصی خود در [نام پلتفرم] اقدام به انتشار مطالبی کذب مبنی بر [توضیح مطلب کذب] نموده است. این اقدامِ نامبرده نه تنها موجب هتک حیثیت اینجانب گردیده، بلکه با تشویش اذهان عمومی، آرامش روانی جامعه را نیز مختل کرده است. لذا با توجه به مدارک پیوست، تقاضای تعقیب کیفری و صدور حکم محکومیت نامبرده را دارم.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا بازنشرِ مطالبِ کذبِ دیگران هم جرم است؟
بله، اگر فرد با علم به کذب بودنِ مطلب، آن را بازنشر کند، مشمولِ عنوانِ مجرمانه است.
آیا میتوانم بدونِ وکیل شکایت کنم؟
بله، اما به دلیلِ پیچیدگیِ اثباتِ جرایمِ رایانهای، داشتنِ وکیل توصیه میشود.
آیا دادگاه میتواند دستورِ حذفِ مطالب را بدهد؟
بله، دادگاه میتواند دستورِ حذفِ محتوا و مسدودسازیِ حسابِ کاربری را صادر کند.
آیا نشرِ اکاذیب در گروه‌های خصوصی هم جرم است؟
بله، اگر مخاطبِ مطالبِ کذب، فرد یا گروهی باشند که موجبِ هتکِ حیثیت شود، جرم است.
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای در خصوص نشر اکاذیب و تشویش اذهان عمومی ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.