دعوای نحوه طرح شکایات چکهای برگشتی کیفری در مراجع قضایی — به زبانِ ساده
این راهنما به تشریفات و مراحل قانونی طرح شکایت کیفری چکهای برگشتی در مراجع قضایی میپردازد. دارنده چک پس از مواجهه با عدم پرداخت وجه چک از سوی بانک محالعلیه، میتواند با رعایت مهلتهای قانونی نسبت به اخذ گواهی عدم پرداخت اقدام کرده و از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی شکواییه ثبت کند. این روند برای احقاق سریعتر حقوق مالی و اعمال ضمانت اجراهای کیفری صادرکننده چک بلامحل طراحی شده است.
چه کسی از چه کسی شکایت میکند؟
خواهان و خوانده
شاکی (دارنده یا انتقالگیرنده قهری چک) علیه مشتکیعنه (صادرکننده چک).
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
کیفری؛ غیرقابل گذشت.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادسرای عمومی و انقلاب محل وقوع بانک محالعلیه (شعبهای که گواهی عدم پرداخت صادر کرده است).
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
اصل چک برگشتی، اصل گواهی عدم پرداخت صادره از بانک، کارت ملی و شناسنامه شاکی.
مهلتها چیست؟
مهلتها
مهلت ۱۵ روزه برای چکهای داخلی، ۴۵ روزه برای چکهای بینشهری جهت ارائه به بانک؛ و مهلت ۶ ماهه از تاریخ صدور گواهی عدم پرداخت جهت طرح شکایت کیفری.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
هزینه ثبت شکایت کیفری معادل دعاوی غیرمالی در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی به همراه هزینههای جاری ابطال تمبر.
محاسبه بر پایهٔ همین متن است؛ مبلغِ قطعی را دفترِ خدماتِ قضایی اعلام میکند.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. مراجعه به بانک و دریافت گواهی عدم پرداخت در مهلت قانونی.
- ۲. مراجعه به دفاتر خدمات الکترونیک قضایی و ثبت شکواییه.
- ۳. ارجاع پرونده به کلانتری یا شعبه بازپرسی/دادسرا.
- ۴. احضار مشتکیعنه و اخذ آخرین دفاع.
- ۵. صدور قرار جلب به دادرسی و کیفرخواست و ارسال به دادگاه کیفری دو.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
رعایت مهلتهای قانونی (۱۵ روز برای ارائه به بانک و ۱۵ روز برای گواهی عدم پرداخت) جهت حفظ قابلیت تعقیب کیفری. شکایت باید از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت شود.
⚖جاهایی که دادگاهها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: نحوه محاسبه مهلتهای قانونی / دیدگاه ۱: مهلتها از تاریخ سررسید چک محاسبه میشود / دیدگاه ۲: اگر چک بدون تاریخ باشد یا تاریخ آن مخدوش باشد، قابلیت تعقیب کیفری ندارد.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
آیا گواهی عدم پرداخت به درستی و در مهلت قانونی صادر شده است، آیا چک دارای وصف کیفری است یا صرفاً حقوقی (مثلاً چک وعدهدار در قانون قدیم یا چکهای تضمینی).
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
تقاضای تعقیب و مجازات کیفری مشتکیعنه به اتهام صدور چک بلامحل موضوع چک شماره [شماره چک].
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسشهای متداول
آیا انتقالدهنده بعدی چک هم میتواند شکایت کیفری کند؟
خیر، طبق قانون، حق شکایت کیفری اصولاً متعلق به دارنده اول یا کسی است که چک به نام او پشتنویسی شده (در قوانین جدید محدودیتهای انتقال وجود دارد).
اگر صادرکننده فوت کند تکلیف شکایت کیفری چیست؟
با فوت صادرکننده، تعقیب کیفری موقوف میشود اما وجه چک از ترکه قابل مطالبه است.
آیا میتوان همزمان درخواست ممنوعالخروجی کرد؟
بله، پس از صدور کیفرخواست یا در جریان دادرسی با تقاضای شاکی و تشخیص قاضی امکانپذیر است.
آیا چکهای تضمینی وصف کیفری دارند؟
اگر در متن چک یا قرارداد به عنوان تضمین قید شده باشد، اصولاً وصف کیفری ندارد مگر اینکه شرایط اثبات سوءنیت فراهم شود.
راهنمای کامل: راهنمای جامع نحوه مطالبه مهریه در ایران (از اجرا تا توقیف اموال) ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای نحوه طرح شکایات چکهای برگشتی کیفری در مراجع قضایی ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارتها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.
