دعوای در رابطه با جعل سند عادی — به زبانِ ساده
جرم جعل سند عادی عبارت است از ساختن نوشته، امضا یا مهر با ید و نیت تقلب و فریب، به نحوی که به دیگری ضرر بزند یا احتمال ورود ضرر وجود داشته باشد. این جرم زمانی رخ می‌دهد که فردی بدون اجازه، سندی مانند قولنامه، رسید یا قرارداد عادی را به دروغ به نام دیگری خلق کند یا تغییر دهد. طرح این شکایت برای احقاق حق، ابطال اثر سند مجعول و مجازات مرتکب انجام می‌شود.
چه کسی از چه کسی شکایت میکند؟
خواهان و خوانده
شاکی (متضرر از جرم) علیه مشتکی‌عنه (جاعل یا استفاده‌کننده از سند مجعول).
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
کیفری؛ غیرقابل گذشت (در صورت جنبه عمومی داشتن) یا قابل گذشت بسته به کیفیت شکایت؛ غیرمالی در بخش تعقیب کیفری اما مستلزم ادعای حقوقی خسارت.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادسرای عمومی و انقلاب محل وقوع جرم یا محل سکونت متهم.
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
اصل سند مجعول (یا تصویر مصدق آن)، کارت ملی شاکی، دلایل و امارات اثبات جعلیت (مانند شهادت شهود، نظریه کارشناس خط و امضا)، فیش واریزی یا مدارک مالی مرتبط.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
مشمول مرور زمان جرایم تعزیری درجه ۵ یا ۶ (بر اساس مجازات قانونی)؛ مهلت اعتراض به قرار جلب به دادرسی یا منع تعقیب ۱۰ روز از تاریخ ابلاغ.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
هزینه دادرسی کیفری مطابق تعرفه خدمات قضایی در دادسرا و دادگاه کیفری.
محاسبه بر پایهٔ همین متن است؛ مبلغِ قطعی را دفترِ خدماتِ قضایی اعلام میکند.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. تنظیم شکواییه
- ۲. ثبت در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی
- ۳. ارجاع به دادسرا و شعبه بازپرسی/دادیاری
- ۴. ارجاع سند به کارشناس رسمی دادگستری (خط و امضا)
- ۵. صدور کیفرخواست و ارسال به دادگاه کیفری دو
- ۶. صدور حکم و قطعی شدن آن.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
جعلِ سندِ عادی (ماده ۵۳۶ قانون مجازات اسلامی) برخلافِ سندِ رسمی، لزوماً نیاز به «ضرر» به غیر ندارد تا جرم محقق شود، اما در رویه قضایی، اثباتِ «قصدِ اضرار» یا «استفاده از سندِ مجعول» برای محکومیتِ قطعی بسیار تعیین‌کننده است.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: آیا استفاده از سندِ مجعول، جرمِ مستقل است یا بخشی از جعل؟ / دیدگاه ۱: برخی قضات معتقدند جعل و استفاده از آن دو جرمِ مستقل هستند و باید مجازاتِ جداگانه (با رعایتِ تعدد) تعیین شود / دیدگاه ۲: برخی دیگر معتقدند استفاده از سندِ مجعول، نتیجه‌ی قهریِ جعل است و فقط یک مجازات (اشد) تعیین می‌کنند.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
احرازِ «قصدِ تقلب»، میزانِ شباهتِ جعل به اصل (آیا جعلِ ناشیانه بوده یا حرفه‌ای)، تأثیرِ سند در تغییرِ وضعیتِ حقوقی.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
تعقیب و مجازات مشتکی‌عنه به اتهام جعل سند عادی و استفاده از سند مجعول و جبران خسارات وارده.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا برای اثبات جعل سند عادی حتماً باید به دادگاه حقوقی مراجعه کنیم؟
خیر، ابتدا باید از طریق دادسرا شکایت کیفری مطرح نمود تا جرم اثبات شود، هرچند دعوای حقوقی ابطال سند نیز قابل طرح است.
هزینه کارشناسی خط و امضا بر عهده چه کسی است؟
اصلاً بر عهده شاکی (توسلکننده به ادعا) است مگر اینکه دادگاه ترتیب دیگری مقرر دارد.
آیا جرم جعل سند عادی قابل گذشت است؟
خیر، تعقیب این جرم جنبه عمومی دارد و حتی با گذشت شاکی نیز ممکن است دادگاه به لحاظ حفظ نظم عمومی مجازات تعیین کند.
اگر سند مجعول مفقود شده باشد چه کنیم؟
با استناد به شهادت شهود و سایر قائن و امارات میتوان تقاضای استعلام یا تحقیق محلی نمود، هرچند ارائه اصل سند کار را بسیار آسانتر میکند.
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای در رابطه با جعل سند عادی ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.