دعوای علیه ربا دهنده — به زبانِ ساده
این شکایت علیه کسی مطرح میشود که با سوءاستفاده از وضعیت اضطرار یا نیاز شدید دیگری، وجه، مال یا سندی را تحت عنوان «ربا» (شرط زیاده در قرض) از وی دریافت کرده است. ربا از نظر شرعی و قانونی حرام و جرم بوده و قانونگذار برای رباخدهنده (گیرنده ربا) مجازات تعیین کرده است. این شکایت زمانی مطرح میشود که فردی مبلغی را به عنوان قرض با شرط پرداخت سود یا مازاد دریافت کرده و ربا دهنده اقدام به اخذ این زیاده نموده است.
چه کسی از چه کسی شکایت میکند؟
خواهان و خوانده
قرض‌گیرنده (مربیو یا بدهکار) علیه ربا دهنده (قرض‌دهنده).
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
کیفری؛ غیرقابل گذشت.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادسرای عمومی و انقلاب محل وقوع عقد ربا یا پرداخت وجه و دادگاه کیفری دو.
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
قرارداد قرض، رسیدهای پرداخت مازاد (فیش‌های واریزی سود)، شهادت شهود، پیامک‌ها یا اقاریر مکتوب دال بر شرط زیاده.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
مشمول مرور زمان جرایم تعزیری درجه ۵ یا ۶؛ مهلت اعتراض به رای دادگاه ۲۰ روز از تاریخ ابلاغ.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
هزینه دادرسی کیفری و ابطال تمبر مربوطه در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی.
محاسبه بر پایهٔ همین متن است؛ مبلغِ قطعی را دفترِ خدماتِ قضایی اعلام میکند.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. تنظیم شکواییه با موضوع اخذ ربا
- ۲. ثبت در دفتر خدمات الکترونیک قضایی
- ۳. ارجاع به دادسرا و استماع اظهارات طرفین
- ۴. صدور کیفرخواست
- ۵. رسیدگی در دادگاه کیفری دو و صدور حکم
- ۶. استرداد اموال ربوی به مالک.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
در حقوق کیفری ایران، رباگیرنده (رباح) مجرم شناخته میشود، اما در خصوص تعقیب رباادهنده (دهنده وجه اضافی)، قانونگذار در شرایط خاصی معافیت‌هایی در نظر گرفته است (مانند اضطرار).
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: مجازات رباادهنده در صورت اثبات اضطرار / دیدگاه ۱: مطلقاً قابل تعقیب است / دیدگاه ۲: در صورت احراز اضطرار یا اکراه، از مجازات معاف است.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
احراز حالت اضطرار برای رباادهنده، میزان سود اخذ شده، نوع توافق اولیه میان طرفین.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
تقاضای تعقیب و مجازات خوانده به جرم رباخواری و اخذ زیاده بر اساس ماده ۵۹۹ قانون مجازات اسلامی و استرداد اموال اخذ شده.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا پرداختکننده ربا (ربا دهنده در اصطلاح فقهی ربالمال یا آخذ؟ خیر، آخذ ربا مجرم است) هم مجازات میشود؟
قانونگذار ربا دهنده (گیرنده زیاده) را مجازات میکند و پرداختکننده در صورتی که مضطر بوده مجازات نمیشود.
حکم مابه‌التفاوت پرداخت شده چیست؟
مبالغی که به عنوان ربا پرداخت شده باید به مالک آن مسترد گردد.
آیا سودهای توافقی بین اشخاص ربا محسوب میشود؟
هرگونه شرط زیاده بر اصل قرض، ربا محسوب میشود مگر در قالب عقود شرعی صحیح (مانند مضاربه یا مشارکتهای قانونی با رعایت سقف نرخ مصوب).
آیا جرم ربا قابل گذشت است؟
خیر، از جرایم غیرقابل گذشت است.
راهنمای کامل: راهنمای جامع طرح دعوی علیه اشخاص حقیقی و حقوقی در نظام قضایی ایران ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای علیه ربا دهنده ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.