دعوای علیه کسی که با استفاده از نفسی شخصی به ضرر او نوشته یا سند اعم از تجاری یا غیرتجاری — به زبانِ ساده
این شکایت زمانی طرح می‌شود که شخصی با سوءاستفاده از ضعف نفس، هوس یا عدم رشد شخص دیگری، نوشته یا سندی اعم از تجاری (مانند چک و سفته) یا غیرتجاری (مانند قرارداد یا اقرارنامه) را به ضرر او تنظیم، امضا یا اخذ نماید. هدف این جرم حمایت از اشخاصی است که به دلیل کهولت سن، بیماری، ضعف نفس یا کم‌تجربگی، توانایی صیانت از منافع خود را در برابر افراد سودجو ندارند. شکایت کیفری مذکور نیازمند احراز سوءنیت و سوءاستفاده از وضعیت خاص بزه دیده است.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
شخص آسیب‌دیده (یا ولی/قیم/وکیل او) علیه شخص سوءاستفاده‌کننده.
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
کیفری؛ غیرقابل گذشت (یا بستگی به نوع عنوان اجرایی دارد، غالباً غیرقابل گذشت عمومی محسوب می‌شود).
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادسرای عمومی و انقلاب محل وقوع جرم و دادگاه کیفری دو.
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
سند یا نوشته مورد بحث، مدارک پزشکی دال بر ضعف نفس یا کهولت سن یا بیماری روحی شاکی در زمان تنظیم سند، شهادت شهود، نظریه پزشکی قانونی (در صورت نیاز).
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
مشمول مرور زمان جرایم تعزیری درجه ۴ یا ۵؛ مهلت اعتراض به آراء دادگاه‌ها ۲۰ روز.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
هزینه دادرسی دعاوی کیفری طبق تعرفه خدمات قضایی.
محاسبه بر پایهٔ همین متن است؛ مبلغِ قطعی را دفترِ خدماتِ قضایی اعلام می‌کند.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. ثبت شکواییه در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی
- ۲. ارجاع به دادسرا
- ۳. ارجاع پرونده به پزشکی قانونی یا کارشناسی جهت احراز ضعف نفس در زمان تنظیم سند
- ۴. صدور کیفرخواست
- ۵. رسیدگی در دادگاه کیفری دو و صدور حکم به ابطلال سند و مجازات متهم.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
این جرم ناظر بر سوءاستفاده از سفیدبرگ یا سفیدامضا یا نوشته‌ای است که شخص به اعتماد دیگری سپرده و او برخلاف توافق، سندی به ضرر وی تنظیم کرده است (خیانت در امانتی که منجر به ایجاد سند علیه صاحب آن می‌شود).
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: لزوم اثبات سپردن با سوءنیت اولیه / دیدگاه ۱: سپردن سند باید به قصد خاصی بوده باشد / دیدگاه ۲: هرگونه سپردن سفیدامضا و سوءاستفاده بعدی مشمول ماده مربوطه است.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
احراز قصد خیانت‌کارانه در زمان تنظیم سند، اثبات امطاع یا تفریط در نگهداری سند، مطابقت یا عدم مطابقت سند تنظیمی با توافق اولیه شفاهی یا کتبی.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
تقاضای تعقیب و مجازات خوانده به اتهام سوءاستفاده از ضعف نفس به استناد ماده ۵۹۶ قانون مجازات اسلامی و صدور حکم بر بی‌حسابی و ابطال سند تنظیمی.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
منظور از ضعف نفس چیست؟
حالتی روحی یا جسمی است که فرد قدرت اراده و تصمیمگیری آزادانه خود را تا حد زیادی از دست داده و به راحتی تحت تاثیر دیگران قرار میگیرد.
آیا این جرم شامل چک و سفته هم می‌شود؟
بله، قانون صراحتاً به اسناد تجاری و غیرتجاری اشاره کرده است.
اثبات ضعف نفس بر عهده چه کسی است؟
بر عهده شاکی است که با ارائه مدارک پزشکی یا شهادت شهود یا نظریه پزشکی قانونی آن را ثابت کند.
راهنمای کامل: راهنمای جامع طرح دعوی علیه اشخاص حقیقی و حقوقی در نظام قضایی ایران ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای علیه کسی که با استفاده از نفسی شخصی به ضرر او نوشته یا سند اعم از تجاری یا غیرتجاری ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.