دعوای موصی له — به زبانِ ساده
موصیله به شخصی گفته می‌شود که وصیت به نفع او شده و مالی یا منفعتی از سوی موصی (وصیت‌کننده) برای او در نظر گرفته شده است. این دعوا زمانی طرح می‌شود که وراث یا سایر ذی‌نفعان از اجرای وصیت‌نامه خودداری کرده یا سهم موصیله را ندهند. موصیله برای احقاق حق خود و الزام وراث به تسلیم موروثی یا اجرای مفاد وصیت به دادگاه مراجعه می‌کند. این نهاد حقوقی ریشه در فقه اسلامی و قوانین موضوعه ایران دارد.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان: موصیله (یا وصی)؛ خوانده: وراث موصی یا متصرفین ترکه.
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
مالی (اگر موضوع وصیت مال باشد) یا غیرمالی (بسته به موضوع وصیت)؛ ترافعی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه حقوقی محل اقامت خوانده یا محل وقوع اموال غیرمنقول (در خصوص اموال غیرمنقول).
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
اصل وصیت‌نامه (رسمی، خودنوشت یا سری)، گواهی حصر و انحصار وراثت، مدارک هویتی موصیله، دلایل اثبات مالکیت موصی بر مال وصیت‌شده.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
محدودیت زمانی خاصی برای اصل مطالبه وجود ندارد مشروط بر اینکه رد یا قبول وصیت پس از فوت موصی انجام شده باشد؛ مهلت تجدیدنظرخواهی ۲۰ روز پس از ابلاغ رأی است.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
بر اساس ارزش مالی موضوع وصیت (در دعاوی مالی) یا تعرفه دعاوی غیرمالی محاسبه می‌شود.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
تنظیم دادخواست اثبات وصیت و الزام به تسلیم موروثی -> ثبت در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی -> ارجاع به دادگاه صالح -> رسیدگی و صدور حکم -> درخواست صدور اجراییه -> اجرای حکم توسط واحد اجرای احکام.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
وصیت به بیش از ثلث ترکه نافذ نیست مگر با تنفیذ ورثه، و موصیله میتواند پس از فوت موصی وصیت را قبول یا رد کند.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: آیا رد وصیت نیاز به تشریفات خاص یا دادخواست دارد؟ / دیدگاه ۱: با هر لفظ یا فعلی که دلالت بر رد کند محقق می‌شود / دیدگاه ۲: باید صریح باشد و در دادگاه اعلام شود
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
تفسیر عبارات موصی در صورت ابهام، تعیین ارزش روز اموال موضوع وصیت برای محاسبه ثلث ترکه
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
اثبات صحت وصیت‌نامه و الزام خواندگان به تسلیم موروثی (موصی‌به) مقوم به [X] ریال به انضمام خسارات دادرسی.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا موصیله میتواند بیش از یکسوم اموال را وصیت کند؟
خیر، وصیت بیش از یکسوم منوط به تنفیذ وراث است.
آیا قبول وصیت شرایط خاصی دارد؟
بله، قبول وصیت باید پس از فوت موصی انجام شود.
مرجع صالح برای رسیدگی به دعوای موصیله کجاست؟
دادگاه حقوقی محل اقامت خواندگان یا محل وقوع ملک.
آیا وصیت‌نامه عادی قابل استناد است؟
بله، اما در صورت اختلاف، اصالت آن باید در دادگاه اثبات شود.
راهنمای کامل: موصی کیست و چه شرایطی برای وصیت کردن دارد؟ (راهنمای کامل حقوقی) ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای موصی له ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.