دعوای کاری — به زبانِ ساده
دعوای کاری یا همان دعاوی کارگر و کارفرما، اختلافاتی است که ناشی از روابط کار و اجرای قانون کار میان کارگر و کارفرما ایجاد می‌شود. این دعاوی شامل مطالبه حقوق و مزایای معوقه، حق سنوات، عیدی، پاداش، بیمه تأمین اجتماعی و اخراج غیرقانونی است. هدف از این دعاوی حمایت از نیروی کار و احقاق حقوق قانونی کارگر بر اساس قرارداد کار است. رسیدگی به این دعاوی ابتدا در هیئت‌های تشخیص و سپس در هیئت‌های حل اختلاف اداره کار انجام می‌شود.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان: کارگر (یا اداره کار)؛ خوانده: کارفرما (حقیقی یا حقوقی).
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
مالی (اغلب)؛ ترافعی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
هیئت‌های تشخیص و حل اختلاف اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی محل کار.
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
قرارداد کار (کتبی یا شفاهی)، پرینت حساب بانکی یا فیش حقوقی، گواهی شهادت شهود، کارت هوشمند یا کارت کار، سوابق بیمه تأمین اجتماعی.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
دعاوی کار عموماً مشمول مرور زمان خاصی نیستند اما اثبات رابطه کاری گذشته سخت‌تر است؛ مهلت اعتراض به رأی هیئت تشخیص ۱۵ روز از تاریخ ابلاغ به هیئت حل اختلاف است.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
رسیدگی در مراجع اداره کار (هیئت تشخیص و حل اختلاف) در مرحله بدوی معمولاً رایگان یا با هزینه‌های بسیار اندک اداری است.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
ثبت نام در سامانه جامع روابط کار -> تنظیم دادخواست و انتخاب خواسته -> ارجاع به هیئت تشخیص و برگزاری جلسه رسیدگی -> صدور رأی -> اعتراض در صورت عدم رضایت به هیئت حل اختلاف -> صدور رأی قطعی -> درخواست اجرای احکام دادگستری.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
اثبات رابطه کارگری و کارفرمایی بر عهده کارگر است و ارائه مدارکی مانند پرینت حساب، شهادت شهود یا تاییدیه تامین اجتماعی نقش کلیدی دارد، همچنین صلاحیت اولیه با هیأت تشخیص اداره کار است.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: شمول قانون کار بر مدیران شرکت‌ها و اعضای هیأت مدیره / دیدگاه ۱: مشمول قانون کار دانسته می‌شوند اگر رابطه کارگری و مزدبگیری احراز شود / دیدگاه ۲: به دلیل دارا بودن سمت مدیریتی و عدم تبعیت حقوقی، مشمول قانون کار نیستند.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
نحوه احراز ساعت کارکرد و اضافه‌کاری بر اساس مدارک ناقص، میزان اعتبار شهادت شهود در اثبات کارکرد، پذیرش یا عدم پذیرش اقاله یا استعفای کتبی کارگر.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
مطالبه حقوق و مزایای معوقه، حق سنوات، عیدی و پاداش و پایه سنوات به انضمام احتساب بیمه تأمین اجتماعی مقوم به [X] ریال.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا برای طرح دعوای کارگر قرارداد کتبی الزامی است؟
خیر، رابطه کاری حتی با شهادت شهود و فیش واریزی هم قابل اثبات است.
مرجع صالح بدوی برای دعاوی کار کجاست؟
هیئت تشخیص اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی.
مهلت اعتراض به رأی هیئت تشخیص چقدر است؟
۱۵ روز از تاریخ ابلاغ رأی.
آیا کارفرما می‌تواند بدون دلیل موجه کارگر را اخراج کند؟
خیر، اخراج باید بر اساس ضوابط قانون کار و پس از تأیید شورای اسلامی کار یا انجمن صنفی باشد.
راهنمای کامل: راهنمای جامع حقوق کار و قراردادهای استخدامی در ایران ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای کاری ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.