دعوای مطالبه ضرر و زیان ، اداره محیط زیست — به زبانِ ساده
این دعوا زمانی مطرح می‌شود که اداره حفاظت محیط زیست یا اشخاص حقیقی و حقوقی به دلیل تخریب محیط زیست، آلودگی‌های غیرمجاز یا شکار و صید غیرقانونی، دچار خسارت مادی یا معنوی شده باشند. این اقدام حقوقی به منظور جبران خسارات وارده به منابع طبیعی یا محیط زیست عمومی اقامه می‌گردد. مرجع قضایی با تعیین کارشناس رسمی، میزان خسارت وارده به انفال و محیط زیست را برآورد کرده و حکم به جبران آن می‌دهد.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان: اداره حفاظت محیط زیست (یا شخص زیان‌دیده) / خوانده: شخص حقیقی یا حقوقی عامل آلودگی یا تخریب محیط زیست.
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
مالی؛ ترافعی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه عمومی حقوقی محل وقوع جرم یا ورود خسارت.
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
گزارش بازرسان یا ماموران یگان حفاظت محیط زیست، نظریه کارشناس رسمی دادگستری، مستندات مالکیت یا مدیریت منطقه، صورتمجلس تخلف.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
تابع قواعد عام مرور زمان در حقوق مدنی و مسئولیت مدنی.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
بر اساس ارزش ریالی خواسته تعیین‌شده در نظریه کارشناسی (معادل درصد مشخصی از ارزش خواسته به عنوان هزینه دادرسی دعاوی مالی).
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
تنظیم دادخواست توسط اداره یا نماینده حقوقی -> ثبت در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی -> ارجاع به دادگاه حقوقی -> تعیین کارشناس برای برآورد خسارت -> جلسه دادرسی -> صدور رای -> اجرای احکام.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
مطالبه ضرر و زیان ناشی از تخلفات زیست‌محیطی بر اساس قوانین حفاظت و بهسازی محیط زیست و شکایات سازمان متولی انجام می‌شود و کارشناسی رسمی دادگستری برای تعیین دقیق خسارت وارده به منابع طبیعی یا محیط زیست رکن اصلی پرونده است.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: نحوه تعیین خسارت و ذینفع بودن سازمان محیط زیست در دریافت خسارات عمومی / دیدگاه ۱: سازمان صرفاً متولی نظارت است و خسارت باید به حساب خزانه واریز شود / دیدگاه ۲: سازمان مجاز به دریافت و هزینه کرد در امر بازسازی است.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
میزان انطباق نظریه کارشناسی با واقعیت، پذیرش رابطه سببیت بین فعل خوانده و خسارت زیست‌محیطی، نحوه محاسبه ارزش اکولوژیک منابع تخریب‌شده.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
مطالبه ضرر و زیان وارده به محیط زیست به مبلغ [...] ریال مقوم به [...] ریال به انضمام خسارت دادرسی و حق‌الزحمه کارشناسی.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا اداره محیط زیست از پرداخت هزینه دادرسی معاف است؟
بله، وزارتخانهها و موسسات دولتی در دعاوی حقوقی از پرداخت هزینه دادرسی معاف هستند.
آیا جبران خسارت مانع از تعقیب کیفری است؟
خیر، مسئولیت مدنی و کیفری مستقل از یکدیگرند.
هزینه کارشناسی بر عهده چه کسی است؟
ابتدا بر عهده خواهان (اداره) است که جزو خسارات دادرسی از خوانده مطالبه می‌شود.
آیا اشخاص خصوصی هم میتوانند این دعوا را مطرح کنند؟
بله، در صورت ورود خسارت مستقیم به اموال یا منافع آنها.
راهنمای کامل: راهنمای جامع مطالبه وجه و طلب در حقوق ایران: مراحل، مدارک و هزینه‌ها ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای مطالبه ضرر و زیان ، اداره محیط زیست ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.