دعوای تضامن و مسئولیت شرکتهای تجارتی — به زبانِ ساده
دعوای مطالبه وجه یا خسارت از شرکا یا مدیران شرکتهای تجاری (مانند شرکت تضامنی) است که قانوناً در قبال قروض شرکت مسئولیت تضامنی دارند. این دعوا زمانی مطرح میشود که دارایی شرکت برای پرداخت دیون کافی نباشد و بستانکار بخواهد تمام یا بخشی از طلب خود را از اموال شخصی شر ضامن مطالبه کند. مسئولیت تضامنی به این معناست که طلبکار می‌تواند به هر یک از شرکا به تنهایی یا به همه آن‌ها برای وصول تمام طلب خود رجوع کند. این نهاد حقوقی برای افزایش اعتبار شرکتهای تجاری و حمایت از اشخاص ثالث طرف معامله با آن‌ها پیش‌بینی شده است.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان: طلبکار یا بستانکار شرکت تجاری. خوانده: شرکای ضامن در شرکتهای تضامنی یا نسبی (و در شرایط خاص مدیران یا سهامداران در صورت اثبات مسئولیت تضامنی قانونی یا قراردادی).
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
مالی؛ ترافعی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه حقوقی محل اقامت خوانده یا محل انعقاد قرارداد / اجرای تعهد.
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
سند و مدرک مثبت دین (سفته، چک، قرارداد، فاکتور)، اساسنامه شرکت، روزنامه رسمی آخرین تغییرات شرکت، گواهی عدم پرداخت یا مدارک اثبات مطالبه دین از شرکت.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
تابع قواعد عمومی مرور زمان حقوقی و مهلت‌های تجدیدنظرخواهی (۲۰ روز پس از ابلاغ رأی).
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
هزینه دادرسی دعاوی مالی بر اساس ارزش خواسته (در مرحله بدوی ۳.۵ درصد محکوم‌به و در تجدیدنظر ۴.۵ درصد).
محاسبه بر پایهٔ همین متن است؛ مبلغِ قطعی را دفترِ خدماتِ قضایی اعلام می‌کند.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. تنظیم دادخواست مطالبه وجه به طرفیت شرکت و شرکای ضامن
- ۲. ثبت دادخواست از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی
- ۳. ارجاع به دادگاه صالح و تعیین وقت رسیدگی
- ۴. ابلاغ وقت دادرسی به خواندگان
- ۵. تشکیل جلسه دادرسی و بررسی مستندات
- ۶. صدور حکم
- ۷. تجدیدنظرخواهی (در صورت اعتراض)
- ۸. صدور اجراییه و توقیف اموال شرکت و شرکای ضامن.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
اصل در حقوق تجارت ایران، مسئولیت تضامنی در شرکتهای تضامنی و نسبی است، اما در شرکتهای سهامی، مسئولیت محدود به مبلغ اسمی سهام است. در اسناد تجاری (چک و سفته)، مسئولیت تضامنی صادرکننده و ظهرنویسان طبق قانون تجارت (نامطمئن) برقرار است.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: مسئولیت مدیران شرکت در قبال بدهی‌های شرکت / دیدگاه ۱: مدیران در صورت تقصیر یا تخلف از اساسنامه، شخصاً مسئولند / دیدگاه ۲: مسئولیت مدیران محدود به حدود اختیارات قانونی است و بدهی شرکت متوجه شخص مدیر نیست.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
تشخیص «تقصیر» مدیران در ایجاد بدهی، تفسیر مفاد اساسنامه در خصوص حدود اختیارات، نحوه اجرای حکم علیه شرکتهای ورشکسته.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
مطالبه وجه به میزان [...] ریال به انضمام خسارت تأیید تأدیه و خسارت دادرسی به تضامن خواندگان.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا طلبکار می‌تواند مستقیماً به سراغ اموال شخصی شریک ضامن برود؟
بله، به دلیل مسئولیت تضامنی، طلبکار مخیر است به شرکت یا هر یک از شرکا مراجعه کند، هرچند رویه قضایی گاهی اثبات عدم پرداخت توسط شرکت را پیش‌شرط می‌داند.
آیا این مسئولیت شامل شرکایی که جدیداً وارد شرکت میشوند نیز میشود؟
بله، شریکی که جدیداً به شرکت تضامنی وارد میشود نسبت به قروض سابق شرکت نیز با سایر شرکا تضامن دارد.
آیا شرکتهای با مسئولیت محدود نیز مسئولیت تضامنی دارند؟
خیر، در شرکت با مسئولیت محدود، مسئولیت شرکا محدود به سرمایه آن‌ها در شرکت است.
هزینه دادرسی در دعوای تضامنی چگونه محاسبه میشود؟
هزینه دادرسی بر اساس کل مبلغ خواسته و به صورت مالی محاسبه میشود و ربطی به تعداد خواندگان ندارد.
راهنمای کامل: مسئولیت تضامنی چیست؟ راهنمای حقوقی تضامن در قراردادها و اسناد تجاری ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای تضامن و مسئولیت شرکتهای تجارتی ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.