دعوای طرح دعوی علیه نماینده — به زبانِ ساده
این دعوا زمانی مطرح می‌شود که خواهان به جای طرف اصلی قرارداد یا تعهد، علیه نماینده قانونی او (مانند وکیل، ولی، قیم، وصی یا مدیر تصفیه) به خطا یا به دلیل تجاوز از حدود اختیار طرح دعوی نموده است، یا برعکس، زمانی است که نماینده به دلیل تجاوز از اختیارات یا عدم تفکیک سمت، شخصاً مورد تعقیب قضایی قرار گرفته است. تعیین صحیح خوانده در این دعاوی از اهمیت بالایی برخوردار است زیرا طرح دعوی علیه نماینده به عنوان اصیل معمولاً منجر به صدور قرار رد دعوی می‌شود.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان شخص ذی‌نفع و خوانده نماینده‌ای که خارج از حدود اختیار عمل کرده یا به اشتباه طرف دعوی قرار گرفته است.
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
مالی یا غیرمالی؛ ترافعی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه حقوقی محل اقامت خوانده یا محل وقوع عقد.
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
وکالتنامه رسمی، سند نمایندگی (قیم‌نامه، سمت‌نامه)، قرارداد منعقده، مستندات تجاوز از اختیار یا عدم تفکیک سمت.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
تابع قواعد عمومی مرور زمان و مهلت‌های تجدیدنظرخواهی (۲۰ روز).
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
تابع ماهیت مالی یا غیرمالی خواسته اصلی.
محاسبه بر پایهٔ همین متن است؛ مبلغِ قطعی را دفترِ خدماتِ قضایی اعلام می‌کند.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
تنظیم دادخواست با ذکر دقیق سمت خوانده -> ثبت در خدمات الکترونیک قضایی -> بررسی سمت در دادگاه -> صدور رأی (رد دعوی علیه نماینده به عنوان اصیل، یا محکومیت شخصی نماینده در صورت تجاوز از اختیار) -> مراحل تجدیدنظر و اجرا.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
در طرح دعوی علیه نماینده (وکیل، مدیر شرکت، قیم)، باید مشخص شود که آیا نماینده در حدود اختیارات خود عمل کرده یا خیر؛ اگر در حدود اختیارات باشد، دعوی باید به طرفیت اصیل (موکل/شرکت/مولی‌علیه) مطرح شود، نه نماینده.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: مسئولیت شخصی نماینده در قراردادها / دیدگاه ۱: نماینده در برابر شخص ثالث مسئولیت شخصی ندارد مگر اینکه تعهد شخصی داده باشد / دیدگاه ۲: اگر نماینده سمت خود را پنهان کرده باشد یا از حدود اختیارات خارج شده باشد، شخصاً مسئول است.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
آیا اقدام نماینده در راستای مصلحت اصیل بوده است؟، آیا شخص ثالث از سمتِ نماینده آگاه بوده است؟، آیا نماینده در انجام وظایف خود مرتکب تقصیر یا قصور شده است؟
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
مطالبه خسارت ناشی از تجاوز از حدود اختیار نمایندگی علیه خوانده آقای/خانم [...] به شخصه.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
اگر وکیل رسمی دادگستری قراردادی ببندد، آیا خودش طرف دعوا قرار می‌گیرد؟
خیر، وکیل دادگستری نماینده است و تعهدات متوجه موکل اوست، مگر اینکه شخصاً ضامن شده باشد.
وضعیت حقوقی معاملات نماینده خارج از حدود اختیار چیست؟
این معاملات فضولی محسوب شده و نیازمند تنفیذ اصیل است.
آیا ولی قهری (پدر یا جد پدری) می‌تواند به نمایندگی از محجور دعوا اقامه کند؟
بله، ولی قهری قانوناً حق نمایندگی و اقامه دعوا برای محجور را دارد.
اگر خوانده در دادخواست به عنوان نماینده معرفی شود اما شخصاً مسئول باشد چه حکمی صادر می‌شود؟
دادگاه با توجه به واقعیت امر و احراز مسئولیت شخصی، ممکن است حکم به محکومیت شخص صادر کند مشروط بر اینکه خواسته به درست تبیین شده باشد.
راهنمای کامل: راهنمای جامع طرح دعوای حقوقی در دادگاه‌های ایران: از صفر تا صد ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای طرح دعوی علیه نماینده ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.