دعوای الزام به تقسیم و دستور فروش — به زبانِ ساده
این دعوا زمانی مطرح میشود که ملکی (یا مال مشاعی) بین چند نفر مشترک بوده و ورثه یا شرکا توافقی بر سر تقسیم آن ندارند. ابتدا درخواست تقسیم ملک از اداره ثبت یا دادگاه درخواست میشود و اگر ملک قابل تقسیم نباشد، گواهی عدم قابلیت تقسیم صادر شده و دادگاه حکم به دستور فروش ملک مشاع صادر میکند. در نهایت مال از طریق مزایده به فروش رسیده و وجه حاصل بین شرکا به نسبت سهمشان تقسیم میشود.
چه کسی از چه کسی شکایت میکند؟
خواهان و خوانده
خواهان: هر یک از شرکا یا وراث. خوانده: سایر شرکا یا وراث که با فروش یا تقسیم موافقت ندارند.
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
مالی (غیرمالیِ مالیاتی/مالیِ غیرمنقول بسته به نوع درخواست، ولی عموماً غیرمالیِ اعتباری یا مالیِ مرتبط با ملک محسوب میشود که هزینه آن طبق تعرفه غیرمالی یا مالیِ منقول/غیرمنقول محاسبه میگردد)؛ ترافعی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه حقوقی محل وقوع ملک (و در برخی موارد اداره ثبت محل).
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
سند مالکیت مشاعی، گواهی حصر وراثت (در صورت ماترک)، کارت ملی، استعلامات ثبتی.
مهلتها چیست؟
مهلتها
مهلت تجدیدنظرخواهی ۲۰ روز پس از ابلاغ رای است.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
هزینه دادرسی دعاوی غیرمالی یا مالیِ غیرمنقول (بسته به نظر مرجع قضایی و تعرفه سالانه).
محاسبه بر پایهٔ همین متن است؛ مبلغِ قطعی را دفترِ خدماتِ قضایی اعلام میکند.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. ثبت درخواست در دادگاه حقوقی
- ۲. ارجاع به کارشناس رسمی دادگستری برای بررسی قابلیت افراز (تقسیم)
- ۳. صدور گواهی عدم قابلیت افراز (در صورت غیرقابل تقسیم بودن)
- ۴. صدور دستور فروش
- ۵. ارجاع پرونده به اجرای احکام و انجام تشریفات مزایده
- ۶. فروش ملک و تقسیم وجه بین شرکا.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
در ملک مشاعِ دارای سابقه ثبتی، درخواست افراز اصولاً از اداره ثبت محل پیگیری میشود؛ تصمیم قابل اعتراض در دادگاه است. اگر ملک غیرقابل افراز تشخیص شود، هر شریک میتواند فروش آن را از دادگاه بخواهد و بهای حاصل، پس از کسر هزینههای مربوط، میان شرکا تقسیم میشود. در مواردی که افراز در صلاحیت اداره ثبت نیست، مسیر رسیدگی ممکن است مستقیماً قضایی باشد.
⚖جاهایی که دادگاهها نظرِ متفاوت دارند
مرجع رسیدگی به افراز: دیدگاه ۱: در ملک مشاعِ ثبتشده، اداره ثبت مرجع افراز است؛ دیدگاه ۲: در مواردی مانند وجود محجور یا غایب مفقودالاثر میان شرکا، رسیدگی در صلاحیت دادگاه است. قابلیت طرح همزمان تقسیم و فروش: دیدگاه ۱: ابتدا باید غیرقابلافراز بودن احراز شود؛ دیدگاه ۲: اگر این امر قبلاً در مرجع صالح احراز شده باشد، درخواست فروش قابل طرح است.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
کامل بودن تشریفات ثبتی، احراز غیرقابلافراز بودن، قابلیت افراز با رعایت سهم و حقوق شرکا، ضرورت طرف دعوا قرار دادن همه شرکا
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
تقاضای صدور حکم بر افراز و در صورت عدم قابلیت افراز، صدور دستور فروش ملک مشاع پلاک ثبتی ... به انضمام خسارات دادرسی.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسشهای متداول
آیا برای دستور فروش نیاز به توافق همه شرکا است؟
خیر، اگر حتی یک نفر هم راضی نباشد، دادگاه دستور فروش میدهد.
آیا دستور فروش نیاز به صدور حکم قطعی دارد؟
در قالب دستور فروش صادر میشود و قابل تجدیدنظرخواهی است.
وجه حاصل از فروش چگونه تقسیم میشود؟
به نسبت سهم هر یک از شرکا پس از کسر هزینههای اجرایی.
آیا ملک بازداشتشده قابل فروش است؟
تا زمان رفع توقیف، دستور فروش اجرا نمیشود.
راهنمای کامل: راهنمای جامع الزام به تنظیم سند رسمی و ایفای تعهدات قراردادی ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای الزام به تقسیم و دستور فروش ←
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
