دعوای تایید فسخ معامله — به زبانِ ساده
تایید فسخ معامله دعوایی است که یکی از طرفین قرارداد (به دلیل تحقق یکی از خیارات قانونی مانند خیار غبن فاحش، عیب، تدلیس یا تخلف از شرط) اراده خود مبنی بر فسخ قرارداد را اعمال کرده و اکنون از دادگاه می‌خواهد که این فسخ را به طور رسمی تایید و اعلام کند. دادگاه در این دعوا به خودِ حق فسخ ایجاد شده رسیدگی نمی‌کند بلکه وقوع اراده فسخ و شرایط قانونی آن را تنفیذ می‌نماید. این حکم جنبه اعلامی دارد و اثبات میکند که قرارداد از تاریخ فسخ منحل شده است.
چه کسی از چه کسی شکایت میکند؟
خواهان و خوانده
خواهان کسی که خیار فسخ را اعمال کرده؛ خوانده طرف مقابل قرارداد که فسخ را قبول ندارد.
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
مالی یا غیرمالی (بسته به موضوع قرارداد و نظر دادگاه، غالباً مالی محسوب می‌شود)؛ ترافعی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه حقوقی محل اقامت خوانده یا محل وقوع ملک (اگر موضوع ملک باشد).
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
سند قرارداد (مبایعه‌نامه)، اظهارنامه رسمی اعلام فسخ معامله، نظریه کارشناس (در صورت غبن یا عیب)، کارت ملی و شناسنامه.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
اعمال خیار فسخ باید «فوری» باشد (بر اساس نوع خیار)؛ اما مهلت تجدیدنظرخواهی رای دادگاه ۲۰ روز از تاریخ ابلاغ است.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
بر اساس ارزش مالی موضوع قرارداد و تعرفه دعاوی مالی محاسبه می‌شود.
محاسبه بر پایهٔ همین متن است؛ مبلغِ قطعی را دفترِ خدماتِ قضایی اعلام میکند.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. تحقق سبب فسخ و ارسال اظهارنامه رسمی اعلام فسخ به طرف مقابل
- ۲. تنظیم و ثبت دادخواست تایید فسخ معامله
- ۳. رسیدگی در دادگاه حقوقی و بررسی وجود یا عدم وجود حق فسخ
- ۴. ارجاع به کارشناس در صورت نیاز (مثل غبن فاحش)
- ۵. صدور رای تایید یا رد فسخ
- ۶. اجرای حکم و استرداد عوضین (در صورت مطالبه همزمان).
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
تایید فسخ به معنای اعلام اراده پیشین است و خواهان باید اثبات کند که خیار در مهلت قانونی اعمال شده و اراده خود را به طرف مقابل به طور رسمی (اظهارنامه) ابلاغ کرده است.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: لزوم تقدیم دادخواست مستقل برای تایید فسخ یا امکان طرح آن به عنوان دفاع در دعوای متقابل / دیدگاه ۱: حتماً باید دعوای مستقل باشد / دیدگاه ۲: در قالب دفاع و تقابل هم قابل رسیدگی است.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
فوریت در اعمال خیار پس از اطلاع از عیب یا تدلیس، نحوه تفسیر عبارات قرارداد درباره اسقاط کافه خیارات.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
تقاضای تایید فسخ معامله موضوع مبایعه‌نامه شماره [شماره قرارداد] مورخ [تاریخ] به دلیل [نام خیار، مثلاً غبن فاحش] مقوم به [مقدار مبلغ] به انضمام خسارت دادرسی.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا دادگاه خودش قرارداد را فسخ میکند؟
خیر، دادگاه فقط فسخی را که قبلاً توسط ذیحق به صورت قانونی و فوری اعمال شده «تایید» میکند.
آیا ارسال اظهارنامه برای فسخ الزامی است؟
الزام قانونی مطلق نیست اما بهترین راه اثبات فوریت و اطلاع خوانده است.
منظور از فوریت در فسخ چیست؟
یعنی به محض اطلاع از حق فسخ، شخص باید در عرفِ زمانِ مناسب آن را اعمال کند و تاخیر غیرمتعارف حق فسخ را از بین می‌برد.
آیا می‌توان همزمان با تایید فسخ، خسارت نیز مطالبه کرد؟
بله، مطالبه خسارات دادرسی و خسارت ناشی از تخلف یا تدلیس امکان‌پذیر است.
راهنمای کامل: راهنمای جامع تایید اصالت اسناد و گواهی امضا در حقوق ایران ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای تایید فسخ معامله ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.