دعوای فسخ معامله — به زبانِ ساده
فسخ معامله به معنای برهم زدن یکطرفه عقد لازم به دلیل وجود یکی از خیارات قانونی یا شرطی است. این دعوا زمانی طرح میشود که یکی از طرفین قصد دارد با استناد به خیاردهنده (مانند خیار عیب، غبن فاحش یا تدلیس) قرارداد را منحل کند. با صدور حکم فسخ، آثار قرارداد از زمان فسخ یا انشا از بین می‌رود و وضعیت مالكيت به حالت قبل بازمی‌گردد.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان: ذی‌نفع حق فسخ (فروشنده یا خریدار) / خوانده: طرف دیگر قرارداد
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
مالی (در صورتی که مالی بودن آن قابل تقویم باشد یا به تبع مال مطرح شود)؛ ترافعی
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه حقوقی محل اقامت خوانده یا محل وقوع مال غیرمنقول
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
اصل سند قرارداد (مبایعه‌نامه)، اظهارنامه رسمی اعلام فسخ (در صورت لزوم)، نظریه کارشناس (برای خیار غبن یا عیب)، کارت ملی
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
اعمال خیار فوراَ باید انجام شود (فوری بودن خیارات مانند خیار عیب یا رؤیت)، مهلت تجدیدنظرخواهی ۲۰ روز از تاریخ ابلاغ رای
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
بر اساس ارزش خواسته (دعاوی مالی) طبق تعرفه قانونی در زمان تقدیم دادخواست
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. ارسال اظهارنامه رسمی جهت اعلام فسخ (توصیه میشود)
- ۲. تنظیم و ثبت دادخواست در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی
- ۳. ارجاع به دادگاه و تعیین وقت رسیدگی
- ۴. تشکیل جلسه دادرسی و ارجاع امر به کارشناس (در صورت نیاز)
- ۵. صدور حکم
- ۶. تجدیدنظرخواهی (در صورت اعتراض)
- ۷. اجرای حکم و استرداد عوضین
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
ایجاد حق فسخ به واسطه خیارات قانونی (مانند خیار عیب، تدلیس، تخلف از شرط) یا قراردادی و نحوه اعمال آن با ارسال اظهارنامه رسمی پیش از طرح دعوا.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: آیا دعوای فسخ به تنهایی قابل پذیرش است یا باید همزمان با مطالبه ثمن یا استرداد عوضین باشد / دیدگاه ۱: فسخ یک‌ایقاع است و دعوای مستقلِ تایید فسخ کافی است / دیدگاه ۲: باید همراه با مطالبه حقوق مالی مرتبط مطرح شود.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
تشخیص عرفیِ تحقق شرط فسخ یا ضرر ناشی از تخلف، احراز فوریت فوری بودن خیار بر اساس اوضاع و احوال.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
تایید و اعلام فسخ قرارداد مورخ [تاریخ] به استناد خیار [نام خیار، مثلاً عیب/غبن فاحش] و استرداد ثمن/مبیع به انضمام خسارات دادرسی
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا فسخ معامله نیاز به دادگاه دارد؟
خیر، فسخ یک عمل حقوقی یکطرفه است که با اراده صاحب حق واقع میشود، اما برای اثبات آن و الزام طرف مقابل به استرداد اموال، مراجعه به دادگاه ضروری است.
آیا مهلت مشخصی برای فسخ وجود دارد؟
بله، خیاراتی مانند خیار عیب و غبن فاحش باید فوراً پس از اطلاع اعمال شوند، در غیر این صورت ساقط می‌شوند.
آیا پس از فسخ میتوان خسارت هم مطالبه کرد؟
اصل فسخ صرفاً قرارداد را به هم میزند، مگر اینکه ضرر ناشی از تدلیس یا تقصیر باشد که مطالبه خسارت آن شرایط خاص خود را دارد.
هزینه دادرسی فسخ معامله چگونه محاسبه میشود؟
چون مالی محسوب میشود، بر اساس ارزش روز مال مورد معامله یا ارزش خواسته تعیینشده محاسبه میگردد.
راهنمای کامل: راهنمای جامع فسخ قرارداد؛ شرایط، آثار و نحوه اعمال آن در حقوق ایران ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای فسخ معامله ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.