دعوای الزام به تحویل مبیع مشاعی — به زبانِ ساده
این دعوا زمانی مطرح می‌شود که خریدار، سهم مشاعی از یک مال منقول یا غیرمنقول (مانند یک‌دانگ از یک آپارتمان یا سهمی از یک ماشین‌آلات مشترک) را خریداری کرده است، اما فروشنده یا شریک، از تحویل دادن آن بخش مشخص یا تصرف در آن بخش ممانعت می‌کند و ملک یا مال را تسلیم نمی‌کند. این دعوا برای الزام فروشنده به رفع مانع تسلیم و تحویل سهم مشاع به خریدار طرح می‌شود.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان: خریدار سهم مشاع / خوانده: فروشنده یا متصرف مال مشاع
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
مالی؛ ترافعی
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه حقوقی محل وقوع مال غیرمنقول یا محل اقامت خوانده برای اموال منقول
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
سند مالکیت مشاعی یا مبایعه‌نامه خرید سهم مشاع، کارت ملی، صورت‌جلسات یا مدارک دال بر امتناع خوانده از تحویل
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
مهلت مرور زمان خاصی ندارد؛ مهلت تجدیدنظرخواهی ۲۰ روز پس از ابلاغ رای.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
معادل هزینه دادرسی دعاوی مالی (بر اساس ارزش سهم مشاع مورد دعوا)
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. تنظیم دادخواست الزام به تحویل مبیع مشاعی
- ۲. ثبت در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی
- ۳. ارجاع به دادگاه حقوقی ذی‌صلاح
- ۴. تعیین وقت رسیدگی و دعوت از طرفین
- ۵. بررسی قرارداد و احراز اینکه تسلیم سهم مشاع مقدور است
- ۶. صدور حکم به تحویل مبیع مشاعی
- ۷. صدور اجراییه و اقدام از طریق واحد اجرای احکام.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
در املاک مشاعی، تحویل مبیع مستلزم اذن تمامی شرکا است؛ بنابراین دعوای الزام به تحویل مبیع مشاعی علیه یکی از شرکا بدون جلب رضایت سایرین، معمولاً با قرار رد دعوا یا عدم استماع مواجه می‌شود، مگر اینکه ملک در تصرفِ صرفِ خوانده باشد.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: قابلیت استماع دعوای تحویل مبیع مشاعی بدون خلع ید شرکای دیگر / دیدگاه ۱: دعوا به دلیل عدم امکان تصرف در مال مشاع بدون اذن شرکا غیرقابل استماع است / دیدگاه ۲: در صورت تصرفِ خوانده، دعوا قابل استماع است و دادگاه حکم به تحویل می‌دهد.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
آیا تصرفِ خوانده بر کلِ ملک محرز است؟، آیا سایر شرکا در ملک سکونت دارند؟، آیا تحویل مبیع مستلزم خلع یدِ سایرین است؟
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
الزام خوانده به تحویل و تسلیم سهم مشاعی (مقدار [تعداد] دانگ یا سهم) از پلاک ثبتی [شماره پلاک] / مال منقول [نام مال] به انضمام خسارات دادرسی
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا تحویل سهم مشاع به معنای تصرف اختصاصی در بخشی از ملک است؟
خیر، تصرف در مال مشاع نیاز به اجازه سایر شرکا دارد و حکم تحویل صرفاً مالکیت حقوقی و دسترسی قانونی را مستقر می‌کند.
اگر مال مشاع در تصرف شخص ثالثی غیر از فروشنده باشد چه باید کرد؟
دادخواست باید به طرفیت متصرف فعلی و فروشنده به صورت توأم (یا دعوای خلع يد مشاعی) مطرح شود.
آیا تحویل مبیع مشاعی نیاز به دستور فروش دارد؟
خیر، دستور فروش مربوط به افراز و تقسیم اموال قابل افراز نیست، بلکه تحویل مبیع اجرای تعهد قراردادی فروشنده است.
هزینه دادرسی این دعوا چگونه تعیین می‌شود؟
بر اساس ارزش معاملاتی یا ارزش ریالی سهم مشاع موضوع خواسته در دادخواست محاسبه می‌شود.
راهنمای کامل: راهنمای جامع الزام به تنظیم سند رسمی و ایفای تعهدات قراردادی ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای الزام به تحویل مبیع مشاعی ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.