دعوای الزام بر تحویل یک دستگاه جدید — به زبانِ ساده
این دعوا زمانی مطرح می‌شود که خریدار (معمولاً خودرو یا کالای صنعتی/مصرفی گران‌قیمت) کالایی خریداری کرده که دارای عیوب اساسی، غیرقابل تعمیر یا مغایر با مشخصات سفارشی بوده و فروشنده یا تولیدکننده طبق قانون یا قرارداد ملزم است به جای کالای معیوب، یک دستگاه نو و جدید به خریدار تحویل دهد. این دعوا پس از احراز عیب یا عدم تطابق از طریق کارشنا رسمی مطرح می‌شود.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان: خریدار یا مصرف‌کننده. خوانده: فروشنده، نماینده فروش یا شرکت سازنده/واردکننده.
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
مالی؛ ترافعی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه حقوقی محل اقامت خوانده یا محل انعقاد قرارداد/تسلیم کالا (و در صورت مربوط بودن به حمایت از مصرف‌کنندگان، شورای حل اختلاف یا دادگاه عمومی حقوقی).
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
فاکتور خرید، سند مالکیت یا برگ سبز (در خصوص خودرو)، نظریه کارشناس رسمی دادگستری مبنی بر وجود عیب اساسی یا غیرقابل تعمیر بودن، اظهارنامه رسمی مطالبه کالای سالم.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
اعمال خیار عیب باید فوری باشد؛ مهلت تجدیدنظرخواهی ۲۰ روز از تاریخ ابلاغ رای است.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
بر اساس ارزش روز کالا یا قیمت مبنای دعوا طبق تعرفه خدمات قضایی (دعاوی مالی) محاسبه می‌شود.
محاسبه بر پایهٔ همین متن است؛ مبلغِ قطعی را دفترِ خدماتِ قضایی اعلام می‌کند.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. ارسال اظهارنامه رسمی به فروشنده/شرکت جهت اعلام عیب و درخواست تعویض کالا.
- ۲. تامین دلیل یا اخذ نظریه کارشناس رسمی برای اثبات عیب اساسی.
- ۳. ثبت دادخواست الزام به تحویل کالای جدید در دفتر خدمات الکترونیک قضایی.
- ۴. رسیدگی دادگاه و صدور حکم.
- ۵. اجرای حکم و تحویل کالای جدید به همراه اخذ کالای معیوب.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
در دعوای الزام به تحویل کالای جدید (مثل خودرو یا لوازم خانگی صفر)، تعیین دقیق مشخصات مدل، شماره شاسی و موتور و همچنین اثبات تعهد خوانده به تحویل جنس نو (و نه تعمیری یا کارکرده) بسیار حیاتی است.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: تعهد به تحویل کالای جایگزین در صورت نوسانات قیمت یا توقف تولید / دیدگاه ۱: فروشنده ملکه به تهیه مثل از بازار یا پرداخت روز قیمت است / دیدگاه ۲: با متعذر شدن تسلیم عین، حکم به فسخ و استرداد ثمن داده می‌شود.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
تفسیر اراده طرفین در قرارداد راجع به تعهد اصلی، نحوه جبران خسارت تأخیر در تسلیم، پذیرش نظریه کارشناسی برای تعیین مدل معادل.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
الزام خوانده به تحویل یک دستگاه [نوع کالا، مثلاً خودروی سواری] نو و سالم به جای کالای معیوب تحویلی به انضمام خسارات دادرسی و جبران افت قیمت/هزینه‌های کارشناسی.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا در هر خرابی میتوان درخواست تعویض داد؟
خیر، معمولاً عیب باید اساسی، مکرر یا غیرقابل تعمیر باشد تا حق تعویض ایجاد شود.
هزینه عودت کالای معیوب با کیست؟
معمولاً با فروشنده متخلف است، اما دادگاه در رای خود تعیین تکلیف می‌کند.
آیا میتوان به جای تعویض، خسارت گرفت؟
خواهان میتواند ارش (تفاوت قیمت سالم و معیوب) یا فسخ و استرداد ثمن را نیز به عنوان گزینههای جایگزین مطرح کند.
مرجع صالح برای خودرو چیست؟
دادگاههای عمومی حقوقی محل اقامت خوانده یا محل وقوع قرارداد.
راهنمای کامل: راهنمای جامع الزام به تنظیم سند رسمی و ایفای تعهدات قراردادی ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای الزام بر تحویل یک دستگاه جدید ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.