دعوای از رای دادگاه حقوقی ، معامله فضولی — به زبانِ ساده
معامله فضولی زمانی محقق می‌شود که شخصی بدون داشتن نمایندگی یا ولایت، مال دیگری را به نام خود یا دیگری معامله کند و مالک اصلی بعداً آن را تنفیذ یا رد نماید. این دعوا زمانی طرح می‌شود که مالک اصلی قصد ابطال معامله انجام شده بدون اذن خود را دارد یا می‌خواهد تنفیذ آن را اعلام کند. همچنین خریدار ناآگاه نیز برای استرداد ثمن و خسارات میتواند علیه فضول اقدام کند.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان مالک مال (یا خریدار فریب‌خورده) و خوانده شخص فضول (و در صورت انتقال به غیر، ایادی بعدی) است.
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
مالی؛ ترافعی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه حقوقی محل وقوع مال غیرمنقول یا محل اقامت خوانده در خصوص اموال منقول.
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
سند مالکیت، کارت ملی، استشهادیه یا شهادت شهود، قرارداد تنظیمی (در صورت وجود).
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
مرور زمان خاصی ندارد، اما اعمال حق فسخ یا رد پس از اطلاع، باید فوراً انجام شود (خیار تخلف از فوریت).
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
بر اساس ارزش منطقه ای ملک برای اموال غیرمنقول و ارزش خواسته برای اموال منقول (معادل دعوای مالی).
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
تنظیم دادخواست -> ثبت در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی -> ارجاع به دادگاه حقوقی -> جلسه دادرسی -> صدور حکم (بطلان یا تنفیذ معامله) -> تجدیدنظرخواهی -> اجرای حکم.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
لزوم تنفیذ معامله فضولی به همراه دعوای ابطال یا اثبات مالکیت و وضعیت ثبتی ملک در دعاوی راجع به اموال غیرمنقول.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: آیا دعوای تنفیذ معامله فضولی به تنهایی قابل پذیرش است یا حتماً باید به طرفیت اصیل و فضول با هم اقامه شود؟ / دیدگاه ۱: دعوا باید همزمان علیه فضول و اصیل اقامه شود / دیدگاه ۲: اقامه دعوا صرفاً علیه طرف معامله (اصیل) یا فضول نیز مسموع است.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
احراز قصد و رضایت بعدی مالک، تفسیر عبارات صریح یا ضمنی حاکی از تنفیذ یا رد، تشخیص سکوت به عنوان اجازه یا رد.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
تقاضای صدور حکم مبنی بر اعلام رد معامله فضولی موضوع قرارداد مورخ […] و ابطال سند رسمی شماره […] با احتساب خسارات دادرسی.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا مالک میتواند معامله فضولی را سالها بعد تنفیذ کند؟
بله، اما سکوت طولانیمدت اگر قرینه بر تنفیذ یا رد باشد ممکن است ایجاد حق کند، ولی به خودی خود مرور زمان ندارد.
تکلیف ثمن پرداختی توسط خریدار جاهل چیست؟
خریدار میتواند برای پس گرفتن ثمن به فضول مراجعه کند.
آیا معامله فضولی جرم است؟
صرف معامله فضولی جرم نیست مگر اینکه توأم با کلاهبرداری یا انتقال مال غیر باشد.
اگر مالک بخشی از معامله را اجازه دهد چه حکمی دارد؟
تنفیذ جزئاً صحیح نیست مگر با اجازه متعاملین. ---
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای از رای دادگاه حقوقی ، معامله فضولی ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.