دعوای از رای دادگاه حقوقی ، اعسار- تلف موضوعی — به زبانِ ساده
دعوای اعسار از پرداخت محکوم‌به زمانی مطرح میشود که مدیون (محکوم‌علیه) توانایی مالی پرداخت یکجای محکوم‌به را ندارد و به دلیل تلف یا از بین رفتن اموال یا عدم دسترسی به آن‌ها، تقاضای اعسار و تقسیط یا معافیت موقت از پرداخت را دارد. تلف موضوعی دعوا نیز زمانی رخ می‌دهد که مال موضوع دعوا تلف شده و امکان تسلیم عین آن وجود ندارد، بنابراین محکومله مستحق بدل یا قیمت آن میشود که آن هم مشمول قاعده اعسار می‌گردد. این دعوا به محکوم‌علیه کمک می‌کند تا از حبس‌های ناشی از عدم پرداخت دین جلوگیری کند.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
محکوم‌علیه (معسر) علیه محکومله (طلبکار).
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
غیرمالی، ترافعی (از تبعات اجرای حکم مالی).
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه صادرکننده حکم بدوی یا شعبه اجرای احکام مربوطه.
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
حکم قطعی محکومیت، شهادت‌نامه کتبی شهود، صورت کلیه اموال و دارایی‌ها، پرینت حساب‌های بانکی، استعلامات مربوط به تلف موضوع (در صورت ادعای تلف).
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
تقدیم دادخواست اعسار ظرف ۳۰ روز از تاریخ ابلاغ اجراییه یا در اثنای دادرسی، موجب عدم اعمال فشار حداکثری (حبس) میشود.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
دعاوی اعسار از هزینه دادرسی معاف یا مشمول تعرفه‌های غیرمالی و حمایتی است.
محاسبه بر پایهٔ همین متن است؛ مبلغِ قطعی را دفترِ خدماتِ قضایی اعلام می‌کند.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
صدور حکم قطعی و اجراییه -> تقدیم دادخواست اعسار به همراه شهود و مدارک مالی -> تعیین وقت رسیدگی و دعوت از محکومله -> استماع شهادت شهود و بررسی وضعیت مالی -> صدور حکم اعسار (قبول یا رد) و تعیین اقساط.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
در دعوای اعسار، اگر موضوعِ دعوا (مثلاً عینِ مالِ موردِ مطالبه) تلف شده باشد، بحثِ «تلف موضوعی» مطرح میشود. اگر تلفِ مال ناشی از تقصیرِ مدیون باشد، تأثیری در اصلِ دین ندارد، اما در اثباتِ اعسار، دادگاه باید بررسی کند که آیا این تلف، مدیون را به سمتِ اعسار سوق داده یا خیر.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
آیا تلفِ مال ناشی از قوه قاهره بوده یا تقصیرِ مدیون؟، آیا مدیون تواناییِ جایگزینیِ مالِ تلف شده را داشته است؟، آیا تلفِ مال، مدیون را به وضعیتِ «معسر» رسانده یا صرفاً داراییِ او را کاهش داده است؟
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
تقاضای صدور حکم بر اعسار از پرداخت محکوم‌به موضوع دادنامه شماره ... و تقسیط آن با توجه به تلف اموال و عدم تمکن مالی.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا با قبول اعسار، ضامن یا کفیل آزاد میشود؟
خیر، تعهد ضامن به قوت خود باقی است.
اگر وضعیت مالی معسر بهبود یابد چه میشود؟
محکومله میتواند دادخواست تعدیل یا لغو اعسار بدهد.
آیا تلف موضوع دعوا مانع مطالبه قیمت میشود؟
خیر، در صورت تلف، قیمت یا مثل آن مطالبه میشود که قابل تقسیط است.
تعداد شهود اعسار چقدر باید باشد؟
حداقل دو مرد بالغ و عادل که به وضعیت مالی مدیون آگاه باشند.
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای از رای دادگاه حقوقی ، اعسار- تلف موضوعی ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.