دعوای از رای دادگاه حقوقی ، اصل عدم تبرع — به زبانِ ساده
اصل عدم تبرع یک قاعده فقهی و حقوقی است که بر اساس آن، هرگاه کسی مالی را به دیگری بدهد یا برای او کاری انجام دهد، اصل بر این است که قصد مجانی (تبرع) نداشته و مستحق دریافت عوض و اجرت است، مگر خلاف آن ثابت شود. این قاعده در دعاوی حقوقی مربوط به مطالبه وجه، اجرت‌المثل خدمات یا اموال استفاده‌شده کاربرد فراوانی دارد. اثبات تبرعی بودن به عهده مدعی آن است.
چه کسی از چه کسی شکایت میکند؟
خواهان و خوانده
خواهان: ارائه‌دهنده مال یا خدمات / خوانده: دریافت‌کننده مال یا خدمات.
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
مالی؛ ترافعی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه حقوقی محل اقامت خوانده یا محل انجام تعهد.
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
مستندات انتقال وجه، فاکتور، قرارداد (در صورت وجود)، شهادت شهود، نظریه کارشناس برای تعیین ارزش خدمات یا مال.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
مهلت مرور زمان خاصی ندارد، اما در صورت وجود سند تجاری تابع مقررات خاص خود است. مهلت تجدیدنظرخواهی ۲۰ روز از ابلاغ رأی است.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
بر اساس ارزش خواسته (مالی) محاسبه می‌شود.
محاسبه بر پایهٔ همین متن است؛ مبلغِ قطعی را دفترِ خدماتِ قضایی اعلام میکند.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. تنظیم دادخواست مطالبه وجه یا اجرت‌المثل
- ۲. ثبت در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی
- ۳. ارجاع به دادگاه حقوقی
- ۴. جلسه دادرسی و استناد به قاعده عدم تبرع در صورت ادعای خوانده مبنی بر هدیه یا مجانی بودن
- ۵. ارجاع به کارشناس در صورت نیاز
- ۶. صدور حکم و اجرای آن.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
در دعاوی مطالبه وجه یا استرداد مال، اصل بر عدم تبرع است (ماده ۲۶۵ قانون مدنی). بار اثباتِ اینکه پرداخت، قرض یا امانت بوده یا هبه، محل چالش است. رویه غالب این است که اگر خواهان ثابت کند وجهی پرداخت کرده، خوانده باید ثابت کند که این پرداخت بابت دینِ قبلی یا هبه بوده است.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: تفسیر ماده ۲۶۵ قانون مدنی / دیدگاه ۱: صرفِ اثباتِ واریز وجه، کافی برای محکومیت خوانده است و خوانده باید ثابت کند که مدیون نبوده است / دیدگاه ۲: خواهان باید علاوه بر واریز، ثابت کند که رابطه حقوقی (قرض یا امانت) وجود داشته است و صرف واریز، دلیل بر استحقاق نیست.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
آیا صرفِ فیش واریزی را اماره بر مدیون بودن می‌داند یا خیر، آیا قرابتِ طرفین (مثلاً زن و شوهر یا پدر و فرزند) را دلیل بر هبه می‌داند یا خیر.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
مطالبه اجرت‌المثل خدمات/مخارج انجام‌شده به انضمام خسارت دادرسی با استناد به اصل عدم تبرع.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
بار اثبات تبرع بر عهده کیست؟
بر عهده خواندهای که ادعا میکند خدمات مجانی بوده است.
آیا رابطه خویشاوندی مانع اجرای اصل عدم تبرع است؟
لزوماً خیر، اما میتواند قرینهای برای دادگاه باشد.
آیا این اصل در امور مالی اعمال می‌شود؟
بله، در هر مورد مالی که ادعای بخشش یا کار مجانی شود.
مرجع صالح کجاست؟
دادگاه حقوقی محل اقامت خوانده.
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای از رای دادگاه حقوقی ، اصل عدم تبرع ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.