دعوای ابطال معامله ،فاقد سمت — به زبانِ ساده
ابطال معامله فاقد سمت زمانی مطرح می‌شود که شخصی بدون داشتن سمت قانونی، نمایندگی، وکالت یا ولایت از سوی مالکین اصلی، اقدام به انعقاد قرارداد و فروش مال دیگری نموده باشد. این دعوا با هدف بی‌اعتبار ساختن معامله فضولی در صورتی که مالک اصلی آن را تنفیذ نکند اقامه می‌شود. با صدور حکم ابطال، آثار حقوقی معامله از روز انعقاد زایل می‌گردد.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان مالک اصلی یا ذی‌نفع؛ خوانده اصیل (خریدار) و شخص فاقد سمتی که معامله را امضا کرده است.
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
مالی؛ ترافعی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه حقوقی محل وقوع ملک (اگر غیرمنقول باشد) یا محل اقامت خوانده.
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
سند مالکیت خواهان، تصویر مصدق قرارداد مورد ادعا، کارت ملی، عنداللزوم شهادت شهود یا استعلامات ثبتی.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
مرور زمان خاصی ندارد اما مشمول قواعد عدم تنفیذ فوری پس از اطلاع می‌شود؛ مهلت تجدیدنظرخواهی ۲۰ روز از تاریخ ابلاغ است.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
بر اساس ارزش مندرج در خواسته یا ارزش معاملاتی املاک (مالی)، معادل درصدهای قانونی هزینه دادرسی دعاوی مالی.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. تنظیم دادخواست ابطال معامله به دلیل فقدان سمت
- ۲. ثبت در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی
- ۳. ارجاع به دادگاه صالح و تعیین وقت رسیدگی
- ۴. حضور در جلسه دادرسی و دفاع
- ۵. صدور رای و تجدیدنظرخواهی احتمالی
- ۶. اجرای حکم.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
اثبات یکی از جهات بطلان معامله (مانند فقدان قصد، رضایت، اهلیت یا نامشروع بودن جهت معامله) در زمان انعقاد عقد.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: امکان ابطال سند رسمی انتقال بدون ابطال سند عادی مقدم / دیدگاه ۱: ابطال سند رسمی مستلزم ابطال زنجیره انتقالات پیشین است / دیدگاه ۲: صرف اثبات بطلان عقد پایه کافی برای ابطال سند رسمی است
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
تفسیر اراده طرفین در هنگام عقد، احراز وجود یا فقدان قصد واقعی، تشخیص حسن نیت خریداران بعدی (اشخاص ثالث)
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
ابطال قرارداد مورخ [...] به دلیل فقدان سمت و عدم تنفیذ معامله فضولی و استرداد مبیع.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا معامله فضولی باطل است یا غیرنافذ؟
در حقوق ایران چنین معاملاتی غیرنافذ هستند و با رد مالک، باطل می‌شوند.
آیا خریدار میتواند خسارت خود را از فضول مطالبه کند؟
بله، خریدار جاهل به عدم سمت میتواند برای ثمن و خسارات به فضول مراجعه کند.
آیا مالک باید هم‌زمان خسارت دادرسی را مطالبه کند؟
بله، با ذکر در ستون خواسته قابل مطالبه است.
صلاحیت محلی این دعوا چگونه تعیین می‌شود؟
اگر موضوع مال غیرمنقول باشد، دادگاه محل وقوع مال صالح است.
راهنمای کامل: راهنمای جامع دعوای ابطال سند رسمی و قراردادها در حقوق ایران ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای ابطال معامله ،فاقد سمت ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.