دعوای فقدان سمت — به زبانِ ساده
ایراد فقدان سمت زمانی مطرح می‌شود که شخصی که به عنوان خواهان، خوانده، نماینده، وکیل یا ولی اقدام به طرح دعوا یا دفاع نموده، از نظر قانونی سمت یا نمایندگیِ معتبر برای این کار نداشته باشد. این ایراد از جمله ایرادات شکلی است که خوانده می‌تواند در مهلت مقررِ پاسخ به دعوا به آن استناد کند. در صورت احراز این موضوع، دادگاه قرار رد دعوا صادر می‌نماید. این نهاد حقوقی مانع از رسیدگی ماهوی به دعوای شخص فاقد سمت تا زمان احراز سمت قانونی می‌شود.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خوانده‌ی دعوا علیه شخصی که به عنوان خواهان (یا نماینده‌ی او) بدون داشتن سمتِ قانونی اقدام کرده است.
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
غیرمالی؛ ترافعی؛ (در امور کیفری قابل انطباق با عنوان مداخله‌ی غیرقانونی یا عدم سمت در نمایندگی اشخاص حقوقی).
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
همان دادگاهی که دعوای اصلی در آن مطرح است (دادگاه عمومی حقوقی محل اقامت خوانده یا مرجع رسیدگی‌کننده به پرونده).
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
وکالتنامه رسمی، روزنامه رسمی (برای اشخاص حقوقی)، سند ولایت، قیم‌نامه یا وصیت‌نامه (حسب مورد).
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
ایراد فقدان سمت باید تا پایان جلسه‌ی اول دادرسی (یا اولین لایحه در صورت عدم تشکیل جلسه) از سوی خوانده مطرح شود.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
تابع هزینه دادرسی دعوای غیرمالی است.
محاسبه بر پایهٔ همین متن است؛ مبلغِ قطعی را دفترِ خدماتِ قضایی اعلام می‌کند.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. طرح ایراد فقدان سمت از سوی خوانده در جلسه‌ی اول دادرسی
- ۲. بررسی دادگاه و استماع دفاعیات خواهان
- ۳. صدور قرار رد دعوا در صورت احراز فقدان سمت
- ۴. امکان تجدیدنظرخواهی از قرار صادر شده.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
ایرادِ فقدانِ سمت از ایراداتِ شکلیِ مهم است که طبق قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی، خوانده باید حداکثر تا پایانِ جلسهٔ اولِ دادرسی آن را مطرح کند، وگرنه دادگاه وارد ماهیتِ دعوا می‌شود.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: نحوهٔ برخورد دادگاه با نقص سمتِ مدیرانِ شرکت‌های تجاری پس از انقضای مدتِ مدیریت / دیدگاه ۱: دادگاه بلافاصله قرار رد دعوا صادر می‌کند زیرا سمت در زمان تقدیم دادخواست وجود نداشته است / دیدگاه ۲: دادگاه اخطار رفع نقص می‌دهد زیرا سمتِ ذاتیِ نمایندگی وجود داشته و فقط مدت تمدید نشده است.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
سخت‌گیری در پذیرشِ وکالت‌نامه‌های تنظیمی در خارج از کشور، نحوهٔ احرازِ اهلیت و سمتِ خواهان در دعاوی طاری و ورود ثالث.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
ایراد به فقدان سمت خواهان و تقاضای صدور قرار رد دعوا مستند به ماده‌ی مربوطه.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا دادگاه خودش می‌تواند به فقدان سمت ایراد کند؟
بله، اگر دادگاه در جریان رسیدگی متوجه شود که خواهان هیچ سمتی ندارد، مکلف به صدور قرار رد دعوا است.
آیا پس از صدور قرار رد دعوا به دلیل فقدان سمت، می‌توان دوباره با سمتِ صحیح دادخواست داد؟
بله، این قرار مانع از طرح مجدد دعوا با سمتِ قانونی نیست.
آیا وکیل دادگستری هم ممکن است دچار فقدان سمت شود؟
بله، اگر وکالتنامه ناقص باشد یا حق توکیل یا اقامه دعوا نداشته باشد یا پروانه وکالت وی منقضی یا تعلیق شده باشد.
مهلت طرح ایراد فقدان سمت چه زمانی است؟
تا پایان اولین جلسه دادرسی. ---
راهنمای کامل: راهنمای حقوقی اعلام فقدان و صدور حکم موت فرضی در حقوق ایران ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای فقدان سمت ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.