دعوای اعلام ابطال عقد ضمان بعلت زیاده بر دین — به زبانِ ساده
اگر عقد ضمان به مبلغی بیش از دین اصلی منعقد شود، این قرارداد نسبت به مازاد بر دین باطل است و ذمه ضامن فقط تا میزان دین اصلی مشغول میشود. دعوای اعلام ابطال عقد ضمان به دلیل زیاده بر دین، توسط ضامن یا ذینفع برای اثبات این بطلان جزئی یا کلی در دادگاه مطرح می‌گردد. این دعوا ماهیت اعلامی دارد زیرا به دنبال کشف و اعلام وضعیت حقوقی عقد از ابتداست.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان: ضامن / خوانده: طلبکار (و در صورت لزوم مدیون اصلی)
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
مالی (غیرمنقول/مالی بستگی به دین دارد، اما غالباً مالی محسوب میشود)؛ ترافعی
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه حقوقی محل اقامت خوانده
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
سند عقد ضمان، مدارک اثبات‌کننده میزان واقعی دین اصلی، کارت ملی و شناسنامه
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
مرور زمان خاصی ندارد؛ مهلت تجدیدنظرخواهی ۲۰ روز از ابلاغ رای.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
بر اساس ارزش مالی میزان مازاد یا ارزش دعوای مالی غیرمنقول/منقول تعیین میشود.
محاسبه بر پایهٔ همین متن است؛ مبلغِ قطعی را دفترِ خدماتِ قضایی اعلام می‌کند.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. تنظیم دادخواست اعلام بطلان
- ۲. ثبت از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی
- ۳. بررسی در دادگاه حقوقی و ارجاع به کارشناس در صورت نیاز
- ۴. صدور حکم مبنی بر بطلان ضمان نسبت به مازاد
- ۵. اجرای حکم.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
بررسی نوع ضمان (ضمان از دین یا ضمان مال) و تفکیک میان زیاده بر دین که موجب بطلان کل عقد میشود یا صرفاً نسبت به مازاد باطل است (ماده قانون مدنی نامطمئن).
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: اثر قانونی زیاده بر دین در عقد ضمان / دیدگاه ۱: عقد ضمان از اساس باطل است چون ارکان آن مخدوش شده است / دیدگاه ۲: عقد فقط نسبت به مقدار مازاد باطل است و نسبت به دین اصلی صحیح باقی می‌ماند.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
ارزیابی قصد واقعی طرفین در زمان انعقاد عقد ضمان، تشخیص میزان دقیق دین اصلی و مقدار مازاد، بررسی اهلیت و شرایط صحت معامله.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
تقاضای صدور حکم بر اعلام ابطال عقد ضمان مورخ [......] نسبت به مازاد بر دین اصلی به مبلغ [......] ریال و خسارات دادرسی
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا کل عقد ضمان با وجود زیاده باطل میشود؟
خیر، فقط نسبت به مازاد باطل است و اصل دین بر عهده ضامن باقی می‌ماند.
چه کسی میتواند این دادخواست را بدهد؟
ضامن یا مدیون اصلی که از این زیاده متضرر میشوند.
آیا این دعوا مالی است؟
بله، مالی محسوب میشود.
آیا نیاز به ارزیابی کارشناس است؟
در صورت اختلاف در میزان دین اصلی، بله.
راهنمای کامل: راهنمای جامع حقوقی «اعلام» و «اظهارنامه» در نظام قضایی ایران ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای اعلام ابطال عقد ضمان بعلت زیاده بر دین ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.