دعوای استرداد مبیع — به زبانِ ساده
استرداد مبیع زمانی مطرح میشود که عقد بیعی باطل یا فسخ شده باشد و فروشنده یا خریدار بخواهد مالِ فروخته‌شده (مبیع) را به طرفِ مقابل پس بدهد. این دعوا معمولاً پس از صدور حکم به انفساخ، فسخ یا بطلانِ قرارداد اقامه میشود تا وضعیتِ مالکیت به حالتِ سابق بازگردد. هدف از این دعوا، بازگرداندنِ عینِ مالِ موضوعِ قرارداد به صاحبِ اصلی آن است.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان می‌تواند خریدار (در فرضِ بطلان و پس گرفتنِ ثمن یا استردادِ مبیعِ نزدِ فروشنده) یا فروشنده (در فرضِ فسخ و پس گرفتنِ مبیع از خریدار) باشد؛ خوانده طرفِ مقابلِ قرارداد است که مبیع در تصرفِ اوست.
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
مالی؛ ترافعی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه حقوقی محلِ اقامتِ خوانده یا محلِ وقوعِ مالِ غیرمنقول (در صورتی که مبیع ملک باشد).
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
سندِ اثباتِ مالکیت یا قراردادِ اصلی، مدرکِ اثبات‌کنندهٔ فسخ، انفساخ یا بطلانِ قرارداد (مانند حکم قطعی دادگاه)، اظهارنامه (در صورتِ نیاز).
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
مهلتِ خاصی برای خودِ استرداد پیش‌بینی نشده اما تابعِ زمانِ اثباتِ فسخ یا بطلانِ قرارداد است؛ مهلتِ تجدیدنظرخواهی ۲۰ روز پس از ابلاغِ رای است.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
بر اساسِ ارزشِ مالیِ مبیعِ موضوعِ دعوا مطابق با تعرفهٔ دعاوی مالی محاسبه میشود.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. تنفیذِ فسخ، بطلان یا انفساخِ قرارداد (در صورتِ نیاز)
- ۲. تنظیم و ثبتِ دادخواستِ استردادِ مبیع از طریقِ دفتر خدمات الکترونیک قضایی
- ۳. رسیدگی در دادگاه و اخذِ حکم
- ۴. صدورِ اجراییه و اجرای حکم از طریقِ واحدِ اجرا.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
استردادِ عینِ مبیعِ […] به انضمامِ کلیهٔ خساراتِ دادرسی.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا بدونِ فسخِ قرارداد می‌توان دعوای استردادِ مبیع داد؟
خیر، تا زمانی که قرارداد به قوتِ خود باقی است، استردادِ مبیع امکان‌پذیر نیست.
اگر مبیع در دستِ خریدار تغییرِ شکل یافته باشد چه حکمی دارد؟
اگر تغییرات به گونهای باشد که عينِ مبیع از بین رفته محسوب شود، دعوا به مطالبهٔ قیمت تبدیل میشود.
هزینهٔ دادرسی چگونه محاسبه میشود؟
بر اساسِ ارزشِ روزِ مبیع یا ارزشِ مندرج در دادخواست که توسطِ خواهان تقویم میشود.
مرجعِ صالح کجاست؟
دادگاهِ حقوقیِ محلِ اقامتِ خوانده و اگر مالِ غیرمنقول باشد، دادگاهِ محلِ وقوعِ ملک.
راهنمای کامل: راهنمای جامع استرداد وجه و اموال در حقوق ایران؛ مراحل و مدارک قانونی ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای استرداد مبیع ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.