دعوای مطالبه بهای ملک — به زبانِ ساده
این دعوا زمانی مطرح میشود که ملکِ شخصی توسطِ نهادهای دولتی، شهرداریها یا اشخاصِ دیگر بدونِ رعایتِ تشریفاتِ قانونی یا به واسطهٔ طرحهای عمرانی تصرف شده و مالک، تقاضای دریافتِ قیمتِ روزِ ملک را دارد. همچنین در مواردی که امکانِ استردادِ عینِ ملکِ مستحقللغیر وجود نداشته باشد، خریدار یا مالکِ واقعی بهای روزِ ملک را مطالبه میکند. این دعوا یکی از دعاوی مالیِ بسیار رایج در دعاوی علیه دستگاههای اجرایی است.
چه کسی از چه کسی شکایت میکند؟
خواهان و خوانده
خواهان مالکِ قانونی یا خریدارِ متضرر است و خوانده سازمانِ متصرف (مانند شهرداری، وزارتخانه و...) یا شخصی است که ملک را تصرف کرده است.
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
مالی؛ ترافعی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه حقوقی محلِ وقوعِ ملک (در خصوصِ املاک غیرمنقول صلاحیتِ محلی انحصاری است).
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
سندِ مالکیتِ رسمی یا قولنامهٔ معتبر، نظریهٔ کارشناس (در صورتِ وجود)، تصویرِ آگهی یا طرحِ عمرانی (در صورتِ وجود)، تأمینِ دلیل.
مهلتها چیست؟
مهلتها
مرور زمانِ خاصی ندارد، اما در صورتِ طرحِ دعوا در دیوان عدالت اداری یا دادگاههای عمومی، رعایتِ تشریفاتِ آیین دادرسی الزامی است؛ مهلتِ تجدیدنظرخواهی ۲۰ روز است.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
بر اساسِ ارزشِ خواسته (بهای تقویمشدهٔ ملک در دادخواست) محاسبه و اخذ میشود.
محاسبه بر پایهٔ همین متن است؛ مبلغِ قطعی را دفترِ خدماتِ قضایی اعلام میکند.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. ثبتِ درخواست در اداره یا سازمانِ متصرف برای توافق
- ۲. ارارج موضوع به کارشناس رسمی دادگستری برای تعیینِ قیمتِ روز
- ۳. تنظیم و ثبتِ دادخواست در دفتر خدمات الکترونیک قضایی
- ۴. رسیدگی دادگاه و جلبِ نظرِ کارشناسِ رسمی
- ۵. صدورِ حکم و اجرای آن از طریقِ اجرای احکام یا واحدِ مالیِ دستگاهِ اجرایی.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
تفاوتِ بنیادینِ دعوای مطالبهٔ بهای ملک در فرضِ تصرفاتِ نهادهای دولتی و عمومی (ماده واحده قانون تعیین وضعیت املاک واقع در طرحهای دولتی و شهرداریها) با سایر دعاوی ملکی و لزومِ اثباتِ اجرای طرح یا تصرفِ فیزیکی.
⚖جاهایی که دادگاهها نظرِ متفاوت دارند
مبنای محاسبهٔ بهای ملک در طرحهای دولتی: موضوع: زمانِ ارزیابیِ قیمت / دیدگاه ۱: قیمتِ روزِ زمانِ صدورِ حکم / دیدگاه ۲: قیمتِ روزِ زمانِ اجرای طرح یا تصرف.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
احرازِ وقوعِ ملک در طرح، میزانِ تصرفِ انجامشده توسطِ دستگاهِ اجرایی، پذیرشِ نظریهٔ کارشناسیِ رسمی با توجه به کاربریِ زمانِ تصرف یا کاربریِ فعلی.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
مطالبهٔ بهای روزِ ملکِ پلاکِ ثبتی […] به انضمامِ کلیهٔ خساراتِ دادرسی و تأخیرِ تأدیه.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسشهای متداول
آیا بهای ملک به قیمتِ روزِ تصرف محاسبه میشود یا روزِ صدورِ حکم؟
طبقِ رویهٔ قضایی و نظریاتِ شورای نگهبان، بهای ملک معمولاً بر اساسِ قیمتِ روزِ کارشناسی (زمانِ پرداخت یا اجرای حکم) محاسبه میشود.
مرجعِ صالح برای مطالبهٔ بهای ملکِ تصرفشده توسطِ شهرداری کجاست؟
دادگاهِ حقوقیِ محلِ وقوعِ ملک.
آیا میتوان همزمان خسارتِ افتِ قیمت یا اجرتالمثل را هم مطالبه کرد؟
بله، مطالبهٔ اجرتالمثلِ ایامِ تصرف نیز قابلِ ضم شدن به این دعواست.
هزینهٔ دادرسی چگونه تعیین میشود؟
بر اساسِ بهایی که خواهان در دادخواست برای ملک تقویم میکند.
راهنمای کامل: راهنمای جامع مطالبه وجه و طلب در حقوق ایران: مراحل، مدارک و هزینهها ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای مطالبه بهای ملک ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارتها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.
