دعوای الزام به تعیین سهم — به زبانِ ساده
این دعوا زمانی مطرح میشود که شرکا در یک مالِ مشاع (مانند آپارتمان‌ها، زمینهای موروثی یا شرکت‌ها) قصدِ مشخص کردن و تفکیکِ سهمِ دقیقِ هر یک از شرکا را داشته باشند اما یکی یا برخی از شرکا از همکاری خودداری کنند. این دعوا مقدمه یا جایگزینی برای افراز و تقسیمِ مالِ مشاع است که در قالبِ الزامِ شریکِ ممتنع به تعیینِ سهم یا مشخص کردنِ حدودِ سهمِ اختصاصی اقامه میشود. هدف، پایان دادن به ابهام در میزان و محدودهٔ مالکیتِ مشاعی است.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
هر یک از شرکای مالِ مشاع می‌توانند خواهان باشند و سایرِ شرکایی که از تعیینِ سهم یا همکاری امتناع می‌کنند، خواندگانِ دعوا خواهند بود.
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
غیرمالی (در برخی موارد مالیِ غیرمنقول بسته به آثار آن؛ اصولاً غیرمالیِ ترافعی).
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه حقوقیِ محلِ وقوعِ مالِ غیرمنقول (اگر مال غیرمنقول باشد) یا محلِ اقامتِ خوانده (اگر مال منقول باشد).
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
سندِ مالکیتِ مشاعی، پلاکِ ثبتی یا مدارکِ اثباتِ شراکت، تصویرِ کارت ملی، اظهارنامهٔ رسمی برای دعوت به تعیینِ سهم (در صورتِ وجود).
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
مهلتِ خاصی برای مرورِ زمان ندارد؛ مهلتِ تجدیدنظرخواهی ۲۰ روز از تاریخِ ابلاغِ رأی است.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
دعوای غیرمالی محسوب شده و بر اساسِ تعرفهٔ دعاوی غیرمالی هزینهٔ دادرسی پرداخت میشود.
محاسبه بر پایهٔ همین متن است؛ مبلغِ قطعی را دفترِ خدماتِ قضایی اعلام می‌کند.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. ارسالِ اظهارنامهٔ رسمی به شرکای ممتنع
- ۲. ثبتِ دادخواستِ الزام به تعیینِ سهم در دفتر خدمات الکترونیک قضایی
- ۳. ارجاعِ پرونده به دادگاه و در صورتِ نیاز تعیینِ کارشناسِ رسمی دادگستری برای بررسی نحوهٔ تقسیم و تعیینِ سهم
- ۴. صدورِ حکم و اجرای آن.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
این دعوا معمولاً در پرونده‌های انحصار وراثت یا املاک مشاعی مطرح میشود. مهم‌ترین چالش، اثباتِ مالکیتِ مشاعی و عدمِ امکانِ افرازِ فیزیکی است که منجر به درخواستِ فروش یا تعیینِ سهم میشود.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: لزومِ اخذِ گواهی عدمِ افراز از اداره ثبت قبل از طرح دعوا / دیدگاه ۱: بدون گواهی عدم افراز، دعوا قابلیت استماع ندارد / دیدگاه ۲: گواهی عدم افراز صرفاً برای دستور فروش ملک مشاع لازم است و برای تعیین سهم در سایر موارد الزامی نیست.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
آیا مدارکِ مالکیتِ ارائه شده برای اثباتِ سهمِ دقیقِ هر شریک کافی است؟، آیا قاضی نیاز به ارجاع به کارشناس رسمی دادگستری برای تعیینِ دقیقِ سهمِ هر فرد دارد؟
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
الزامِ خواندگان به تعیینِ سهم و مشخص نمودنِ حدودِ اختصاصیِ پلاکِ ثبتیِ […] به انضمامِ خساراتِ دادرسی.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا این دعوا مالی است یا غیرمالی؟
اصولاً غیرمالی محسوب میشود مگر اینکه مستلزمِ تعیینِ قیمت یا دعوای مالیِ تبعی باشد.
اگر یکی از شرکا مجهول‌المکان باشد تکلیف چیست؟
باید از طریقِ نشرِ آگهی اقدام شود.
آیا پس از تعیینِ سهم، سندِ تفکیکی صادر میشود؟
حکمِ دادگاه مبنای مراجعه به ادارهٔ ثبت برای اخذِ سندِ مجزا یا افراز خواهد بود.
مرجعِ صالح کجاست؟
دادگاهِ حقوقیِ محلِ وقوعِ ملکِ مشاع.
راهنمای کامل: راهنمای جامع الزام به تنظیم سند رسمی و ایفای تعهدات قراردادی ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای الزام به تعیین سهم ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.