دعوای الزام به تحویل و تسلیم مبیع — به زبانِ ساده
این دعوا زمانی مطرح می‌شود که خریدار (مشتری) ثمن معامله را پرداخت کرده یا آماده پرداخت آن است، اما فروشنده (بایع) از تحویل دادن کالای موضوع معامله (مبیع) خودداری می‌کند. خریدار با استناد به قرارداد فی‌مابین و قواعد عمومی قراردادها، الزام فروشنده را به تسلیم مبیع از دادگاه درخواست می‌کند. این دعوا پس از انعقاد قرارداد صحیح و تامه‌الاجرا موضوعیت پیدا می‌کند. هدف از این دعوا، دسترسی خریدار به مال خریداری شده و بهره‌برداری از آن است.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان: خریدار (مشتری) / خوانده: فروشنده (بایع)
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
مالی؛ ترافعی
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه عمومی حقوقی محل وقوع مال غیرمنقول (در خصوص ملک) یا دادگاه محل اقامت خوانده/محل انعقاد قرارداد/محل اجرای تعهد (در خصوص منقول)
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
سند رسمی یا مبایعهنامه (قولنامه)، رسیدهای پرداخت ثمن، اظهارنامه رسمی (در صورت وجود)، صورتجلسه تأمین دلیل (در صورت نیاز)
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
مشمول مرور زمان خاصی نیست، اما بهتر است پس از سررسید تعهد بلافاصله اقدام شود؛ مهلت تجدیدنظرخواهی ۲۰ روز پس از ابلاغ رأی است.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
بر اساس ارزش مبیع (مالی) محاسبه می‌شود؛ اگر مبیع غیرمنقول باشد بر اساس ارزش معاملاتی املاک یا تقویم خواسته در منقول.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. ارسال اظهارنامه رسمی برای مطالبه مبیع
- ۲. تنظیم و ثبت دادخواست الزام به تحویل مبیع
- ۳. جلسه دادرسی و احراز صحت قرارداد و انجام تعهدات خریدار
- ۴. صدور حکم به الزام خوانده به تحویل مبیع
- ۵. صدور اجرائیه و اقدام واحد اجرای احکام برای تسلیم مال
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
پیش‌نیازِ طرح این دعوا، اثباتِ مالکیت (در صورت عدم وجود سند رسمی) یا وجودِ قراردادِ بیعِ معتبر است؛ اگر ملک در بازداشت باشد، تحویلِ آن با چالش جدی مواجه می‌شود.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: لزومِ وجودِ سند رسمی برای استماع دعوا / دیدگاه ۱: بدون سند رسمی، دعوا در دادگاه قابل استماع نیست و باید ابتدا الزام به تنظیم سند خواسته شود / دیدگاه ۲: با وجود قرارداد عادی و اثبات مالکیت، تحویل مبیع قابل پذیرش است.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
آیا قاضی تحویل مبیع را فرع بر تنظیم سند می‌داند یا خیر، آیا قاضی قرارداد عادی را در برابر سند رسمیِ شخص ثالث (در صورت وجود) معتبر می‌داند یا خیر.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
الزام خوانده به تحویل و تسلیم مبیع (یک دستگاه آپارتمان/خودرو) به پلاک ثبتی/شماره پلاک ... به انضمام خسارات دادرسی
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا خریدار می‌تواند همزمان خسارت تأخیر در تأدیه/تحویل را بخواهد؟
بله، اگر در قرارداد شرط خسارت شده باشد یا شرایط قانونی فراهم باشد، قابل مطالبه است.
اگر فروشنده مدعی عدم پرداخت ثمن باشد چه باید کرد؟
خریدار باید رسیدهای بانکی یا فیشهای واریزی را به عنوان دلیل پرداخت ارائه دهد.
آیا تحویل ملک نیاز به سند رسمی دارد؟
دعوای تحویل مبیع با مبایعهنامه عادی نیز قابل طرح است، اما در املاک بهتر است با دعوای الزام به تنظیم سند رسمی توأمان مطرح شود.
راهنمای کامل: راهنمای جامع الزام به تنظیم سند رسمی و ایفای تعهدات قراردادی ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای الزام به تحویل و تسلیم مبیع ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.