دعوای فقدان اهلیت تمتع — به زبانِ ساده
اهلیت تمتع عبارت است از توانایی دارا شدن حقوق و تکالیف که با زنده متولد شدن انسان شروع و با مرگ او تمام می‌شود. فقدان اهلیت تمتع به طور مطلق در حقوق ایران وجود ندارد مگر در موارد بسیار خاص برای اتباع خارجی در خصوص تملک برخی اموال غیرمنقول یا اشخاص حقوقی خارج از موضوع فعالیتشان. بنابراین، انسان زنده همواره دارای اهلیت تمتع است و این اصطلاح حقوقی معمولاً با اهلیت استیفاء اشتباه می‌شود.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
شخص ذی‌نفع علیه شخصی که ادعای فقدان اهلیت تمتع او را دارد.
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
غیرمالی؛ ترافعی یا حسبی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه حقوقی محل اقامت خوانده.
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
شناسنامه، کارت ملی، مستندات مربوط به وضعیت شخص (مثل تابعیت خارجی یا پروانه شخص حقوقی).
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
تابع مرور زمان خاصی نیست؛ مهلت تجدیدنظر ۲۰ روز.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
دعوای غیرمالی.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
تنظیم دادخواست، ثبت، ارجاع، رسیدگی دادگاه و احراز وضعیت اهلیت تمتع، صدور رای.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
اهلیت تمتع (حق داشتن) از زمان تولد شروع و با مرگ تمام می‌شود و جز در موارد بسیار محدود قانونی قابل سلب یا اسقاط کلی نیست؛ بنابراین دعوای فقدان اهلیت تمتع معمولاً به دلیل عدم شناخت دقیق از اهلیت استیفاء مطرح می‌شود.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: قابلیت اسقاط حقوق مدنی / دیدگاه ۱: حقوق مدنی قابل اسقاط مطلق نیستند / دیدگاه ۲: اسقاط برخی حقوق مالی ضمن عقد لازم جایز است.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
تفسیر مفاد سند یا قرارداد در خصوص سلب حقوق، تشخیص مرز بین اهلیت تمتع و استیفاء، نحوه اعمال محدودیتهای قانونی.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
اعلام و تایید فقدان اهلیت تمتع [خوانده/شخص مورد نظر] در خصوص [موضوع خاص]
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا اهلیت تمتع قابل سلب است؟
خیر، جز به حکم قانون قابل سلب کامل نیست.
فرق اهلیت تمتع و استیفاء چیست؟
تمتع حق داشتن است و استیفاء حق اجرای آن.
آیا اتباع خارجی اهلیت تمتع دارند؟
بله، با محدودیتهای قانونی خاص.
آیا این دعوا مالی است؟
خیر، غیرمالی است.
راهنمای کامل: راهنمای حقوقی اعلام فقدان و صدور حکم موت فرضی در حقوق ایران ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای فقدان اهلیت تمتع ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.