دعوای مطالبه ثمن بمیزان کسر مساحت مبیع — به زبانِ ساده
این دعوا زمانی مطرح می‌شود که پس از انجام معامله ملک یا کالا، مشخص شود مساحت واقعی مبیع کمتر از مقدار ذکر شده در سند یا قرارداد است. در این حالت، مشتری حق دارد با توجه به قاعده تقسیط ثمن، معامله را فسخ کند یا معامله را با اخذ کسر قیمت (ثمن به میزان کسری مساحت) ادامه دهد. این دادخواست برای مطالبه بخش متناسبی از ثمن پرداختی بابت کسری مساحت مبیع تنظیم می‌شود.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان: مشتری (خریدار)؛ خوانده: بایع (فروشنده).
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
مالی؛ ترافعی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه حقوقی محل اقامت خوانده یا محل وقوع ملک (اموال غیرمنقول).
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
مبایعه‌نامه یا سند رسمی انتقال، نظریه کارشناس رسمی دادگستری (در خصوص مساحت واقعی)، کارت ملی و شناسنامه.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
حق فسخ ناشی از تخبیط فوری است اما دعوای مطالبه ثمن کسری مساحت مشمول مرور زمان خاصی نیست؛ مهلت تجدیدنظرخواهی ۲۰ روز.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
معادل ارزش ریالی کسری مساحت مورد مطالبه به عنوان دعوای مالی.
محاسبه بر پایهٔ همین متن است؛ مبلغِ قطعی را دفترِ خدماتِ قضایی اعلام می‌کند.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. انجام تامین دلیل یا ارزیابی مساحت توسط کارشناس
- ۲. تنظیم دادخواست مطالبه ثمن کسر مساحت
- ۳. ثبت در دفتر خدمات الکترونیک
- ۴. ارجاع به دادگاه و در صورت نیاز ارجاع مجدد به کارشناسی
- ۵. صدور حکم و اجرای آن.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
در مطالبه ثمن به میزان کسر مساحت مبیع (آپارتمان یا زمین)، محاسبه بر اساس قیمت روز ملک انجام می‌شود یا قیمت زمان عقد، که نظریه کارشناسی در تعیین آن نقش اساسی دارد.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: مبنای محاسبه افت مساحت (قیمت روز یا قیمت روز قرارداد با احتساب تورم) / دیدگاه ۱: ثمن باید بر اساس قیمت روزِ زمان صدور حکم یا اجرای رای محاسبه و مسترد شود / دیدگاه ۲: ثمن باید بر اساس بهای تنزل‌یافته یا ثمن قراردادی به نسبت کسری مساحت محاسبه گردد.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
نحوه تفسیر شرط مساحت در سند رسمی یا مبایعه‌نامه، پذیرش یا عدم پذیرش نظریه کارشناس در تعیین افت قیمت، تشخیص اینکه کسری مساحت موجب حق خیار فسخ بوده یا تقلیل ثمن.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
مطالبه ثمن به میزان کسری مساحت مبیع مقوم بر [رقم به ریال] به انضمام خسارت دادرسی و حق‌الزحمه کارشناس.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
اگر مساحت ملک بیشتر از مقدار قرارداد باشد تکلیف چیست؟
اگر ملک قابل تجزیه نباشد، بایع حق فسخ دارد مگر اینکه مشتری تفاوت قیمت را بپردازد.
آیا برای مطالبه کسری مساحت می‌توان قرارداد را فسخ کرد؟
بستگی به نوع شرط در قرارداد دارد؛ اگر مساحت شرط باشد، مشتری بین فسخ و اخذ کسر قیمت مخیر است.
نحوه محاسبه ثمن کسری مساحت چگونه است؟ بر اساس قیمت روز یا قیمت زمان معامله؟
طبق رویه قضایی غالب، معمولاً بر اساس قیمت زمان معامله و به نسبت ثمن قراردادی محاسبه می‌شود مگر اینکه شرط خلاف شده باشد.
آیا ارائه نظریه کارشناس همراه دادخواست الزامی است؟
الزامی قانونی مطلق نیست اما برای اثبات ادعا و تعیین دقیق خواسته بسیار توصیه می‌شود.
راهنمای کامل: راهنمای جامع مطالبه وجه و طلب در حقوق ایران: مراحل، مدارک و هزینه‌ها ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای مطالبه ثمن بمیزان کسر مساحت مبیع ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.