دعوای تعدیل اقساط مهر — به زبانِ ساده
دعوای تعدیل اقساط مهریه زمانی مطرح میشود که زوج (شوهر) به دلیل تغییر وضعیت مالی، کاهش درآمد، تورم شدید یا بروز مشکلات غیرمرقبه، توانایی پرداخت اقساط تعیین‌شده در حکم دادگاه را نداشته باشد و تقاضای افزایش فاصله زمانی اقساط یا کاهش مبلغ آن‌ها را بنماید. این دعوا پس از صدور حکم قطعی اعسار و تقسیط مهریه قابل طرح است. دادگاه با بررسی وضعیت جدید مالی مرد، در صورت احراز عسر و حرج جدید، میزان اقساط را تعدیل می‌کند.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان: زوج (شوهر) / خوانده: زوجه (همسر)
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
غیرمالی؛ ترافعی
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه صادرکننده حکم قطعی اعسار و تقسیط نخستین (دادگاه خانواده)
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
دادنامه قطعی اعسار و تقسیط قبلی، استعلامات جدید درآمدی، گواهی اشتغال به کار با حقوق جدید (یا عدم اشتغال)، شهادت شهود، مدارک مربوط به هزینه‌های درمانی یا زندگی جدید (در صورت وجود).
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
این دعوا محدودیت زمانی (مرور زمان) ندارد و هر زمان وضعیت مالی زوج تغییر کند قابل طرح است. مهلت تجدیدنظرخواهی ۲۰ روز پس از ابلاغ رای است.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
دعوای تعدیل تقسیط، دعوای غیرمالی محسوب شده و هزینه دادرسی آن مطابق دعاوی غیرمالی محاسبه و اخذ میشود.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. تنظیم دادخواست تعدیل اقساط با ذکر دلایل تغییر وضعیت مالی
- ۲. ثبت از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی
- ۳. ارجاع به شعبه صادرکننده حکم قبلی اعسار
- ۴. تشکیل جلسه دادگاه و استماع شهادت شهود یا بررسی اسناد مالی
- ۵. صدور رای مبنی بر تعدیل (کاهش اقساط یا افزایش فاصله زمانی) یا رد دعوا.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
اثبات تغییر در وضعیت معیشتی مدیون (زوج) یا تغییر فاحش در نرخ تورم و کاهش قدرت خرید سکه؛ بار اثباتِ تغییرِ وضعیتِ مالی بر عهدهٔ خواهان (زوج) است.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: امکان تعدیل اقساط در صورت عدم پرداخت اقساط قبلی / دیدگاه ۱: دادگاه باید ابتدا تکلیف اقساط معوق را روشن کند و سپس به تعدیل بپردازد / دیدگاه ۲: دادگاه می‌تواند همزمان با رسیدگی به اعسار یا تعدیل، اقساط معوق را نیز تقسیط مجدد کند.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
میزانِ دقیقِ افزایشِ درآمدِ زوج، نحوهٔ ارزیابیِ تورمِ واقعی در معیشت، پذیرشِ ادعایِ عسرِ جدیدِ زوج، میزانِ دارایی‌هایِ غیرنقدِ زوج.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
تقاضای تعدیل اقساط مهریه موضوع دادنامه شماره... صادره از شعبه... دادگاه خانواده... با توجه به تغییر وضعیت مالی و عسر شدید.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا زن می‌تواند تقاضای افزایش اقساط مهریه را بکند؟
بله، اگر وضعیت مالی مرد بهبود یابد (مثلاً ارث ببرد یا حقوقش زیاد شود)، زن می‌تواند دادخواست تعدیل به سوی افزایش اقساط بدهد.
آیا تا زمان صدور حکم تعدیل، پرداخت اقساط قبلی الزامی است؟
بله، تا زمانی که رای جدید قطعی نشده، زوج موظف به پرداخت اقساط قبلی است و عدم پرداخت موجب صدور دستور جلب میشود.
چند بار می‌توان دادخواست تعدیل اقساط داد؟
قانون محدودیت تعداد دفعات نگذاشته، اما هر بار باید تغییر وضعیت مالی جدیدی نسبت به رای قبلی اثبات شود.
آیا تعدیل اقساط شامل پیشپرداخت مهریه هم میشود؟
خیر، پیشپرداخت معمولاً به دلیل قطعی بودن حکم اولیه قابل تعدیل نیست مگر در شرایط بسیار استثنایی و با نظر دادگاه.
راهنمای کامل: راهنمای جامع تعدیل اجاره‌بها و اقساط مهریه در حقوق ایران ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای تعدیل اقساط مهر ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.